روایتی از سرنوشت پرفراز و نشیب قوم کُرد

قصه پرغصه کردستان / فردوسی ریشه کُردها را به کدام اسطوره بازمی گرداند؟ / قربانیان جنگ‌های نیابتی امروز را چرا در گذشته، "کرد" نامیدند؟


23 مهر 1398 - 06:30
5da4c356d5a97_2019-10-14_22-19
حمله نظامی ترکیه به مناطق کُردنشین سوریه بار دیگر موضوع کُردها را در صدر خبرها قرار داده است. اما این قوم که هستند و چه تاریخی دارند؟

این برای اولین بار نیست که کُردها و حال و روز این قوم خبرساز می شود. پیش از این نیز در جریان حمله داعشی ها به کُردهای سوریه، دغدغه های این قوم مورد توجه رسانه ها قرار گرفته بود.

حالا حمله ترکیه به این مناطق که با محکومیت بین المللی روبرو شده است، دیگر بار مساله کُردها را برجسته کرده است.

هویت قوم کرد
مردم کُرد، قوم ایرانی هستند که در بخش‌هایی از خاورمیانه و آسیای مرکزی و در ایران به ویژه در شمال شرق و غرب ایران زندگی می‌کنند.

کشورهای ترکیه، عراق، سوریه و ایران دارای اقلیت‌هایی از کردها هستند. تصرفات نظامی عثمانی علیه ایران موجب پخش شدن کردها در چهار کشور خارج از فرهنگ ایرانی (ترکیه، سوریه، عراق، و شوروی سابق) و سیاسی شدن کردها شد.
کردها در بسیاری از نقاط ایران زندگی می‌کنند.

بخش کردنشینِ جداشده از ایران (به‌ویژه در جنگ چالدران)، امروزه سه ناحیهٔ کردستان ترکیه، کردستان عراق و کردستان سوریه را تشکیل می‌دهند. سه کشور ترکیه، عراق، و سوریه پس از جنگ جهانی اول و فروپاشی عثمانی با توافق انگلستان، در سال ۱۹۲۳ تأسیس شدند. در جمهوری آذربایجان، جمهوری ارمنستان، جمهوری ازبکستان و جمهوری تاجیکستان نیز کردها زندگی می‌کنند.

جمعیت کردها در سال ۲۰۰۹، حدود ۴۶٬۵۰۰٬۰۰۰ تا ۴۷٬۸۶۳٬۰۰۰ تن برآورد شده‌است که ۸٫۵ تا ۹ میلیون تن از آن‌ها در ایران زندگی می‌کنند.

زبان کُردی
زبان‌های کردی پیوستاری از زبان‌ها و گویش‌ها را تشکیل می‌دهند که در بسیاری مواقع درک متقابل آن‌ها برای گویشوران میسر نیست. زبان‌های کردی‌تبار شامل چهار گروه است: کُرمانجی یا بادینانی، سورانی، کردی جنوبی.

بیشتر کردها مسلمان هستند و سایر آنان نیز ایزدی، یارسان (اهل حق)، مسیحی و یهودی هستند. کردها جشن نوروز و جشن‌های مولودی را گرامی می‌دارند. نوروز در میان کردها جشن قومی است. در افسانه‌های کردی منشأ این جشن را به کیومرث، نخستین پادشاه پیشدادی، منسوب می‌دارند.

تمام سرزمین کردستان یکی از ایالات ایران بوده‌است. در جنگ چالدران (۱۵۱۴ میلادی) بر اثر شکست ایران در برابر امپراتوری عثمانی بخش بزرگی از کردستان از ایران جدا شد و نصیب امپراتوری عثمانی گردید

کیومرث به کردی «کی‌موروس» در کوهستان‌های رواندوز در شرق شهر «دیانا» با اهریمن می‌جنگد و بر او پیروز می‌شود. به این مناسبت، دستور می‌دهد در کوه‌ها و بلندی‌ها آتش بیفروزند و خبر پیروزی را به همه جا برسانند. او فرمان داد مردم روز پیروزی را جشن بگیرند و به مدت نُه روز ادامه دهند. به این مناسبت، آن را جه‌ژنی نه‌ورۆز نامیدند و بعدها نوروز نامگذاری شد. درودگری، قالی و جاجیم و گلیم‌بافی (به‌ویژه قالی بیجار) از صنایع دستی عمدهٔ کردها است.

کُردها در اسطوره‌های ایرانی
فردوسی در داستان قیام کاوه آهنگر علیه ضحاک ماردوش در شاهنامه به کُردها چنین اشاره می‌کند:
هنگامی که ضحاک ماردوش برای آرام کردن مارهای روی دوشهایش به پیروی از اهریمن دستور داد تا هر روز دو جوان ایرانی را بکشند و مغزسرهایشان را طعمه مارها کنند، در این هنگام دو آشپز ایرانی به نام‌های ارمایل و گرمایل به زیرکی خود را به دربار رساندند و در آشپزخانه ضحاک مشغول کار شدند.

این دو نفر هر روز یکی از دو جوان را که رشید تر از دیگری بود رها می‌کردند و مغز سر دومی را با مغز سر گوسفندی می‌آمیختند و طعمه مارها می‌کردند. تا دست کم یکی از دو نفر را نجات داده باشند. جوان رشید رهایی یافته به کوه‌ها پناه می‌برد و در آن‌جا چوپانی پیشه می‌کرد و پنهانی روزگار می‌گذرانید.

فردوسی سپس می‌گوید:
خورشگر بدیشان بزی چند و میش/ سپردی و صحرا نهادند پیش
کنون کُرد از آن تخمه دارد نژاد / که ز آباد ناید به دل برش یاد
یعنی از افزایش نسل این جوانان نژاده و رشید، جمعیت «کُرد» پدید آمد.

فردوسی از زبان کاوه آهنگر هنگام قیامش ضد ضحاک می‌گوید:
بپویید کاین مهتر آهرمنست / جهان آفرین را به دل دشمن است
همی رفت پیش اندرون مرد گُرد / جهانی برو انجمن شد نه خرد
که این اوج حضور کُردها در شاهنامه فردوسی است که در داستان کاوه آهنگر و ضحاک است که بعد از قیام کاوه آهنگر و پیروزی در برابر ضحاک؛ فردوسی نژاد «کُرد» را از کاوه آهنگر می‌داند که عمده این نژاد ساکن کوهستان‌های غرب ایران شدند و با ازدیاد جمعیتشان متحد شدند و ضحاک را سرنگون کردند.

دلیل این موضوع بر یقین است. در گذشته اهورایی ایران زمین حوادثی چون حمله بربرها و اقوام مهاجم همچنین گرمای بیش از اندازه سبب می‌شد گروهی از آریایی‌ها به کوهستان‌ها پناه ببرند؛ و معمولاً برای تأمین مایحتاج روزانه دست به شکار و دامداری می‌زدند. بعد از گذشت چندی لقب کورتی (کُردی) یعنی مردمان کوهستان برآن‌ها گذارده شد و این اولین شکل‌گیری نژادی در ایران است که مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد و حکومت بزرگ کوتی‌ها در ایران می‌شود که سرزمین آن‌ها کوتیوم یا در زبان آشوری گوتیوم نامیده شد. واژه کُرد یا گُرد شکل گرفت. بعدها همین گوتیوم تبدیل به کشور ماد شد که اولین حکومت بزرگ کُردان شکل گرفت.

پیشینهٔ واژه کرد
گزنفون (فیلسوف و مورخ یونانی قرن چهارم قبل از میلاد)، حدود ۲۴۰۰ پیش، تمام منطقه غرب را کُردوک نامیده است.

شرف‌خان بدلیسی مورخ قرن دهم در کتاب شرفنامه (یا تاریخ مفصل کُردستان) در مورد لفظ کُرد می‌گوید: «لفظ کُرد تعبیر از شجاعت است، چرا که اکثر شجاعان روزگار و پهلوانان نامدار از این طایفه برخاسته‌اند؛ مانند رستم زال که در ایام حکومت پادشاهی کی‌قباد می‌زیسته و از طایفهٔ اکراد بوده و چون تولد او در سیستان بوده، به رستم زابلی اشتهار یافته‌است»...

و سپس در مورد معنای واژهٔ کُرد نتیجه‌گیری می‌کند: واژه کُرد به معنی مرد جنگی دلیر؛ مرد شمشیرزن و مرد دلاور است.

ریشه واژهٔ کرد به درستی مشخص نیست. رینولدز بر این باور است نام کرد از واژه کردو که برای نخستین‌بار در یک سنگ‌نبشته سومری مربوط به هزاره سوم پیش از میلاد با عنوان «زمین کار-دا» آمده‌است در ارتباط است. کردو از نظر ریشه‌شناسی مربوط به اصطلاح آشوری اورارتو که همان آرارات می‌باشد است. به باور آستریان، منطقی‌ترین توضیح این است که این واژه با کیرتی‌ها (یک قبیله باستانی) در ارتباط باشد.

کردها بیشترین شباهت در الگوی دی‌ای‌ای میتوکندریایی (نسب مادری) را به گیلک‌ها و بیشترین تفاوت را با بلوچ‌ها دارند

امان‌الله قرشی قدیمی‌ترین سند را در رابطه با واژه کرد، واژه «بیت قردو» می‌داند که در عهد پادشاهی گیمیل‌سین از سلسله سوم سلاطین اور در قرن ۲۲ پیش از میلاد به کردستان فعلی عراق و ایران و ترکیه اطلاق می‌شده و حکومت آن در آن زمان به امیری به نام وردننر (Vard-nannar) سپرده شده‌است. وی این واژه را واژه آرامی دانسته‌است. در همان زمان به منطقه موسوم به جزیره ابن‌عمر در آرامی گُزرتای قردو گفته می‌شده‌است. از نظر قرشی کرد یک واژه گیتایی است (واژه‌ای که در یک زبان منسوخ معنا داشته و اکنون معنای خود را از دست داده‌است) و معتقد است که این واژه سومری یا آشوری نیست و با واژه بابلیای که بدان شبیه است و معنای پهلوان دارد تنها در لفظ شبیه است، چرا که بسیار قدیم‌تر از به قدرت رسیدن بابلی‌هاست و دیگر اینکه کرد (قردو) در ابتدا نام مکان بوده و پهلوان نمی‌تواند نام مکان باشد.

همان ناحیه بیت قردو در جغرافیای آشور، بعدها توسط یونانیان کردوئن، کردوئنه یا کردوئنا نامیده‌شد و این عقیده نیز وجود دارد که نام کرد برگرفته از سرزمین باستانی کردوئنا باشد که در جنوب دریاچهٔ وان|، جایی میان موش و دیاربکر امروزی بوده‌است.

امان‌الله قرشی نام کردوئن را نیز واژه‌ای گیتایی و هندواروپایی غربی می‌داند که در دوران هیتی‌ها به ناحیه مزبور داده‌شده‌است. نام این محل در اسناد ارمنی به صورت کُردُخوی آمده که جزء آخر آن علامت جمع زبان ارمنی است. برخی نیز اعتقاد دارند ریشه این نام از قوم باستان گوتی گرفته شده‌است.

برخی نیز اعتقاد دارند ریشه این نام از قوم باستان گوتی گرفته شده‌است. اما ربط دادن واژه گودی به کرد اشتباه است. کرد واژه جدید پس از اسلام می‌باشد.

همچنین واژهٔ کرد به صورت «کورت» در متون پارسی میانه دیده می‌شود و از پارسی میانه به زبان عربی به صورت «کرد» انتقال یافته‌است. به باور امان‌الله قرشی واژه کردو که پیشتر نام مکان بود در دوران مادها به ساکنان محل گفته شد و ساکنان سرزمین کردوئن را کردو یا کاردو نامیدند. گزنفون در بازگشت ده هزار نفر این مردم را کُردوک (کاردوخ) خوانده‌است.

به باور او در دوران اشکانی علاوه بر کردوئن (جنوب شرقی ارمنستان قدیم و همسایه جنوبی آذربایجان) که از قدیم کردنشین بوده‌است، منطقه موسوم به ادیابن (هدیپ) در قلب آشور باستان به مرکزیت اربیل در کنار رود زاب نیز کردنشین بوده‌است.

در سال ۱۹۶۱، یکی از شاگردان معروف مینورسکی بنام دی.ان. مک کنزی که جزو سرشناس‌ترین متخصصین فارسی میانه (پهلوی) و زبان کردی شمرده می‌شود، مقاله‌ای با عنوان «ریشه‌های زبان کردی» نوشت. او با رد این دیدگاه، آن را سیاسی و تحریف تاریخ دانسته و نوشت: «موضع کردهای معاصر به تاریخ از یک انگیزه بسیار ساده سرچشمه می‌گیرد و آن هم نیاز به اجداد قهرمان است و از آنجا که دوره امپراتوری مادها هنوز به اصطلاح صاحبی ندارد، کردهای معاصر پنهان نمی‌کنند که می‌خواهند مادهای باستان را در این نقش ببینند»

او در ادامه می‌نویسد: «امروزه با رشد ناسیونالیسم کردی این نام (یعنی «کُرد») چنان بکار برده می‌شود که گویا شامل همه ملل و قوم‌های ساکن بین ترک‌ها و عرب‌ها در غرب و ایرانیان خود ایران در شرق می‌شود. این تعبیر در میان مردم ایرانی (به غیر از کردها) شامل لرها و قبایل گورانی هم گردانیده می‌شود» پیش از او مینورسکی نیز تبارشناسی کردها به عنوان تیپی جداگانه در خاورمیانه را ناممکن دانسته و آن‌ها تلفیقی از تیپ عربی، نسطوری، بابلی می‌دانست.

علی جوادی تاریخدان و متخصص اقوام باستانی نیز این ادعا را علاوه بر منظر نژادی، از دید زبانی نیز بررسی کرده و آن را سیاسی دانسته و معتقد است که مادها که در اواخر هزاره دوم و نخست‌های هزاره یکم پ.م. به فلات ایران کنونی و از جمله آتروپاتن بعدی آمدند، از نظر قومی با ده‌ها قبیله بومی این مناطق درآمیختند و زبانشان در مناطق مادنشین مجموعاً مادی (یعنی گونه غربی و شمال غربی زبان‌های ایرانی) شد. به همیت جهت گونه‌های زبان مادی در دوره پس از هخامنشیان تبدیل به گونه‌های مختلف فارسی میانه در آتروپاتن می‌شود و امروزه زبان‌های گیلکی، تاتی (از جمله تاتی جنوبی، آذری باستان)، تالشی، کردی، زازاکی و گورانی مشتقات معاصر آن زبان مادی باستان هستند که با دیگر زبان‌ها و گویش‌های ایرانی و بویژه فارسی آمیزش یافته‌اند.

برهمین اساس از دید او: «برخلاف برخی ادعاها، کردی به تنهائی باقیمانده زبان باستان مادی نیست. تصور چنین چیزی دور از جدیت علمی است.» او ادامه می‌دهد: «بیشک بخشی از «ترکیب تباری» و ژنتیک اکثر کردها به دوران ماد برمی گردد، لیکن تنها ریشه کردهای معاصر نیست که قسماً به مادها می‌رسد. آن‌ها به همان درجه نوادگان مادهای گذشته و آمیزه با اقوام و تبارهای دیگر فلات ایران و شرق آناتولی-شمال عراق هستند که آذربایجانیان و مردم همدان، گیلان، استان مرکزی، اصفهان و حتا فارس و عیلام حاملین این ترکیب قومی و تباری بشمار می‌روند.» به عبارت دیگر تمامی مردمان ساکن نواحی ماد کوچک و بزرگ که بخش بزرگی از ایران را دربرمی گیرد، حتی آذربایجانی‌ها نیز، هرچند به زبان‌هایی متفاوت سخن می‌گویند، چنان‌که دیاکونوف اشاره می‌کند باقی ماندگان مادهای باستان هستند و کردها هیچ جایگاه متفاوتی برای مدعی میراث بری آن‌ها ندارند.

واژهٔ کرد به صورت «کورت» در متون پارسی میانه دیده می‌شود و از پارسی میانه به زبان عربی به صورت «کرد» انتقال یافته‌است. به باور امان‌الله قرشی واژه کردو که پیشتر نام مکان بود در دوران مادها به ساکنان محل گفته شد و ساکنان سرزمین کردوئن را کردو یا کاردو نامیدند. گزنفون در بازگشت ده هزار نفر این مردم را کُردوک (کاردوخ) خوانده‌است

واژهٔ کرد در دوره پس از ورود اعراب به ایران و در متون عربی واژه کرد به معنای مردمان کوچ نشین و عشایر و رمه گردان انتقال یافت و از بار معنایی قدیمی و باستانی خود خارج گردید. پس از حمله اعراب به ایران، ایرانیان دست به شورش‌های متعدد و مقاومت زدند (از جمله بابک خرمدین). مثلاً محمد بن جریر طبری می‌نویسد: «…در همین روز خبر رسید که «موصل» بشوریده و کردان در آن‌جا پراکنده‌اند. مُسَیب‌بن زُهیر، حاکم کوفه، که دوست یحیی‌بن خالد برمکی بود، به منصور خلیفه عباسی پیشنهاد کرد که کار خواباندن شورش کردان را به خالد برمکی واگذارد که «او برای خواباندن آن شورش تواناست». منصور این پیشنهاد را پذیرفت و خالد را به حکومت موصل برگماشت…»

بسیاری بر این باورند که کردوئنه همان مکانی است که امروزه کردستان نامیده می‌شود و دانشنامه کلمبیا این ارتباط را ذکر کرده‌است.

برخی از دانشوران قرن نوزدهم نظیر جرج رولینسن کردوئنه و کاردوخی را با کردهای امروزی یکی دانستند و اظهار کردند کاردوخی معادل لغوی باستانی کردستان است. برخی منابع آکادمیک تازه معتقدند باید پروتو-کرد دانسته شود. نمونه‌های زیادی از این‌گونه نام‌ها وجود دارد که به دلیل سختی بیان حرف «خ» در لاتین است. با اینحال باور بر این است که مردم کردوئنا به زبانی ایرانی سخن می‌گفته‌اند. بعد از تمدن کردوئنه یا کردوئنا که در اطراف دریاچه وان بود، اولین مکانی که کرد خطاب شد جاییست که تقریباً مطابق با استان ایلام کنونی تا حدود خانقین کنونی در عراق بود.

شرف‌الدین بدلیسی حدود کردستان را در روزگار صفوی و در کتاب شرفنامه خود ذکر می‌کند و در شرفنامه سرزمین کردستان و حکام کرد را برمی‌شمارد. لسترنج می‌گوید آنچه دربارهٔ اصل ایالت کردستان می‌گویند این است که در دوره امپراتوری سلجوقیان، سلطان سنجر سلجوقی قسمت غربی ایالت جبال یعنی آنچه که از توابع کرماشان بود جدا کرد و آن را کردستان نامید و برادرزاده خود سلیمان شاه معروف به ابوه یا ایوه را فرمانفرمای آنجا قرار داد. غالب مورخان و جغرافیانویسان قدیم مانند اصطخری و ابن بلخی و مسعودی مورخ نامدار پس از اسلام، واژهٔ کرد را در دوران تاریخی پس از حمله اعراب به ایران به معنای کوچ‌نشینان ایرانی‌تبار به کار برده‌اند.

در دوران اسلامی واژه کرد به معنای رمه‌گردانان و کوچ‌نشینان ایرانی‌تبار به کار رفته‌است و طوایف دیگر ایرانی را نیز «کرد» نامیده‌اند. از دوران سلجوقیان، مناطق وسیع کوهستانی غرب فلات ایران کردستان نام می‌گیرد. اما معنای اجتماعی واژه کرد هنوز ادامه دارد و شرف‌خان بدلیسی کردها را بر پایهٔ شیوهٔ زندگی و اجتماعی نزدیک، به چهار گونه تعریف می‌کند که از نظر زبان و شیوه زندگی از یکدیگر متفاوتند: کلهر، لر، گوران و کرمانج که با قوم گیل از یک تبارند. ولی او مردمان رعیت که چنین شیوه زندگی را نداشتند یا جزو قبیله‌ای نبودند را کرد حساب نمی‌کند. مینورسکی نیز در رابطه با این عبارت شرفخان بدلیسی بر این نظر است که کرمانجی (کرمانجی شمالی، کرمانجی میانی و کرمانجی جنوبی) را امروز بتوان جزو زبان‌های کردی دانست.

حمزه اصفهانی در کتاب سنی ملوک الارض و الانبیا می‌نویسد: «پارسیان، دیلمیان (یکی از گروه‌های مهم ایرانی‌تبار) را کردهای طبرستان می‌دانستند - چنان‌که اعراب را کردهای سورستان.»

یاقوت حموی مردمان ساسون را «الاکراد السناسنه» می‌خواند. ولادمیر الکسیویچ ایوانف نیز می‌گوید نام کرد در سده‌های میانه (کم و بیش از سده پنجم میلادی تا شانزدهم میلادی) نامی بود که بر همهٔ رمه‌گران و کوچ‌گران ایرانی اطلاق می‌شد.
مکنزی می‌گوید: اگر به حدود دوران گسترش امپراتوری عرب‌ها نگاه کنیم، خواهیم یافت که عنوان کرد با رمه‌گر و کوچ‌گر دارای یک معنی است.

مارتین فان براینسن، پژوهشگر هلندی و کردشناس می‌گوید : نام قومی «کرد» که در منابع قرن نخست اسلام دیده می‌شود بر یک پدیده رمه‌گرایی و شاید واحدهای سیاسی نامیده می‌شد و نه یک گروه زبانی. چندین بار حتی «کردهای عرب» در منابع نام برده شدند. اما در پایان قرن دهم میلادی، این نام برای گروه‌های متعدد رمه‌داران و کوچ‌گران ایرانی‌زبان به کار می‌رفته‌است که از دریاچهٔ وان تا دریاچهٔ ارومیه و مناطقی از قفقاز زندگی می‌کردند. اگر در آن زمان روستانشینی بودند که به زبان‌های کردی امروز تکلم می‌کردند، هنوز نام «کرد» در آن زمان شامل آن‌ها نمی‌شد.

ولادمیر مینورسکی ایران‌شناس و مورخ و کردشناس نیز می‌گوید: در زمان پس از حمله اعراب، لغت قومی‌کرد برای تیره‌های قبایل گوناگون ایرانی‌تبار و ایرانی‌شده بکار می‌رفت.

ریچارد فرای، ایران‌شناس و پروفسور دانشگاه هاروارد نیز می‌گوید: قبایل همیشه بخشی از تاریخ ایران بودند هرچند منابع در مورد آن‌ها کم است زیرا آن‌ها خود تاریخ‌ساز نبودند. عنوان فراگیر و عامیانه «کرد» که در بسیاری از کتاب‌های عربی و حتی پهلوی (کارنامه اردشیر بابکان) دیده می‌شود نامی بود که فراگیرنده همه کوچ‌گران و چادرنشینان بود حتی اگر با مردمانی که امروز نام «کرد» دارند از پیوند زبانی نبودند. برای نمونه، برخی از منابع مردمان لرستان را کرد نامیدند و هم‌چنین قبایل کوهستان و حتی بلوچان کرمان.

در کارنامه اردشیر بابکان (پاپکان) هم کردان به معنی عشایر و شبان آمده‌است، نه نام و نژاد یا قبیله. در زبان طبری امروز نیز کلمهٔ کرد به معنی چوپان و شبان است. آنچه که روشن است، تحول واژهٔ کرد از یک معنی اجتماعی و شیوهٔ زندگی گروه‌های مختلف ایرانی‌تبار به معنی قومی امروز آن بسیار طول کشید.

اکثریت قریب به اتفاق محققان از زمینه‌های مختلف تاریخ، مردم‌شناسی، مردم نگاری و زبانشناسی کُردهای معاصر را به عنوان بازماندگان گوتین‌های باستانی سومر بازشناخته‌اند

با این همه نباید از یاد برد که اسم کرد بارها در کتیبه‌های سومر، آشور و بابل آورده شده‌است. فردیناند هنر بیشلر ریشهٔ اسم کرد را سومری می‌داند.

نام کُرد مشتق شده از گوتی نه تنها گوتیوم در کردستان معاصر واقع شده‌است خود نام «کُرد» توسط محققان به عنوان تنها شکل تغییر یافته از واژه کهن ایرانی «گوتی» مشاهده شده‌است.

پروفسور هوورت موافق با اشتقاق کُردستان از گوتیوم بوده، و لغت باستانی برای کُردها، کاردوخی یا کاردو بابلی‌ها برای کُردها، با گوتی یکسان می‌داند.

هونیگمن به همین ترتیب نام «کرد» از کلمه «گوتی» مشتق می‌کند: «کردهای بومی، افراد غیر عرب که برای هزاران سال در خاورمیانه زندگی می‌کرده‌اند. نامشان از گوتی باستان (گوتی-گورتی-کوردی)، فاتحان بابل مشتق شده‌است. ته لک بر این عقیده است که: دست کم دو خط از تبار قابل مشاهده است، که در برگیرنده تمام شاخه‌های خود را در منطقه اصلی در حال حاضر از کُردها هستند.»

اکثریت قریب به اتفاق محققان از زمینه‌های مختلف تاریخ، مردم‌شناسی، مردم نگاری و زبانشناسی کُردهای معاصر را به عنوان بازماندگان گوتین‌های باستانی سومر بازشناخته‌اند.

نام‌های محلی شواهد فراوان در حمایت از ارتباط بین کُردها وگوتیَن‌ها بیشتر به وسیله نام‌های مکانی کُردستان فراهم شده‌است. در واقع، نام محلی کوه جودی و قبیله کُردزبان جودیخانلو بقایای فسیلی نام پر هیبت پشت سر گذاشته توسط “گوتی هاًهستند.

استرابون تاریخنگار و جغرافی‌دان یونانی در کتاب جغرافیای مناطق تحت کنترل هخامنشیان از. سرزمین کوردستان به عنوان گوردیان نام برده‌است که شباهت زیادی به اسمه کرد کنونی و گرد ایرانی دارد

ای.ام. ارانسکی زبانشناس روسی در کتاب فقه اللغه ایرانی می‌نویسد ارمنیها به کردها کردوک و سریانیها نیز قردو می‌گفتند. در کتیبه‌های توکولتی نینورا پادشاه آشور بارها از مردمانی به اسم گوتی و گاهی کورتی نام برده شده‌است در متون پارسی میانه نیز بارها به اسم کورت خطاب به مردمان کرد برمی‌خوریم که این اسم بعد از حملهٔ مسلمانان و تسلط زبان عربی بر ایران به (کورد) تغییر یافت
جرارد رایور در کتاب الکرد فی المصادر القدیمیه نوشته‌است در طول تاریخ از کردها به اسمهای مختلفی از جمله کاردو، کوردوئینی، کوردیایوس، کوردیایا و کورتی نام برده شده‌است.

دکتر ادریسیان در کتاب کرد و کردستان از وجود اسم سرزمین کارداکا در کتیبه‌های سومری نام می‌برد و اسمهای گوتی، کورتی و کاردو را یکی می‌داند که توسط زبانهای مختلف دیگر ملل هربار به یک نحو از آنها نام برده شده‌است.

گزنفون و آریستوبولوس از سرداران یونانی مردمان کرد را کاردو و کاردوخی نامیده‌اند که تمدن کوردوئنه را در شمال میانرودان تشکیل دادند. دانشنامه کلمبیا این ارتباط را ذکر کرده‌است. برخی از دانشوران قرن نوزدهم نظیر جرج رولینسن کردوئنه و کاردوخی را با کردهای امروزی یکی دانستند و اظهار کردند کاردوخی معادل لغوی باستانی کردستان است. «حشمت الله طبیبی» در خصوص واژه کرد می‌نویسد: «آنچه اکثر محققین و نویسندگان قدیم و جدید بر آن اتفاق نظر دارند این است که قبل از آمدن قبایل کرد ایرانی به ناحیهٔ کردستان، قوم کرد نژاد دیگری به نام (کاردو) در این سرزمین ساکن و دارای تمدن بالنسبه مهمی بوده‌اند که با مهاجرین هم نژاد خود در هم آمیخته و در هم مستحیل شدند و در نتیجه مهاجرین نیز به همان نام نامیده شدند.»

جنگ آوری کُردها در تاریخ
ابن خلدون از کردها به عنوان قومی مستقل نام برده‌است که با عمر ابن خطاب خلیفهٔ دوم مسلمانان جنگیده‌اند. همچنین می‌توان به اشارهٔ ابن وحشی به الفبای زبان کردی در کتاب شوق المستهام فی معرفه الاقلام اشاره کرد که سخن از مستقل بودن قومی به اسمه کرد می‌زند که الفبای زبانی داشته‌اند.

تمامی طوایفی که در طول تاریخ از آن‌ها به عنوان طوایف کرد نام برده شده نه تنها غیر کرد نبوده‌اند بلکه از ایلات مهاجر کرد بودند همچون کردان فارس، کردان سیستان، کردان ساسون و غیره که اشاره به کردتباری آن‌ها دارد که اکنون نیز در این نواحی سکونت دارند و با یکی از گویش‌های زبان کردی تکلم می‌کنند.

در کارنامهٔ اردشیر بابکان چنین آمده‌است: «و ساسان شپان پاپک بود و همواره با گوسپندان بود و از تخمهٔ دارای دارایان و اندرش خدایی الاسکندر بگریز و نهان روشی بود و با کرد شپانان بسر می‌برد …» بنابراین منظور از این عبارت «کرد شپانان»، یعنی شپانانی که از تبار کرد بوده‌اند می‌باشد اگر کرد به معنی شبان و رمه گردان است چرا این دو کلمه به صورت مضاف و مضافٌ‌الیه و همچنین صفت و موصوف بیان شده‌است استقلال این دو کلمه به راستی چه انگاره ایی را در ذهن متبلور می‌کند بجز اینکه این کلمات از هم مستقلاً و کرد می‌تواند به چیزهای دیگر هم اطلاق شود مثلاً جنگجویان کرد و کشاورزان کرد؛ و مسلماً منظور از واژهٔ «کرد» در متن‌های سدهٔ سوم هجری به بعد نیز چیزی غیر از نژاد کردی نیست.

در همین رابطه «لمبرت» به نقل از ابن بلخی می‌گوید: کردهای پارس بزرگترین پشتیبان قدرت نظامی و جنگی ساسانیان بودند.

در خصوص اسم کرد می‌توان به شاهنامهٔ فردوسی و اشعار مولوی و رودکی اشاره کرد که از کرد به عنوان قومی مستقل نام برده‌است.

بدون شک معنای واژهٔ کرد نمی‌تواند شبان یا کوچ‌نشین باشد و معنای آن ساده‌تر و روانتر از آن چیزی است که ما ذهن خود را با آن درگیر ساخته‌ایم و با جستجو کردن و کنکاش در چندین منبع تاریخی قبل و بعد از اسلام، می‌توان به راحتی به معنای حقیقی آن دست یافت.

اجداد کُردها و بخصوص مادها توانستند با استفاده از شگرد خود گندم وحشی را که بسیار ریز و باریک بود به گندم امروزی تغییر دهند و با تغییر ژنتیکی در این گیاه پر مصرف که امروزه جزء اصلی‌ترین غذای مردم جهان است، توانسته‌اند به انسانهای روی کرهٔ زمین خدمت بزرگی انجام دهند

می‌توان واژهٔ کرد را به عنوان قومی مستقل معنا و تفسیر کرد. هرچند در این زمینه پژوهش‌هایی قبلاً به عمل آمده و در آن پژوهش‌ها واژهٔ کرد را به دلیر و پهلوان تعبیر کرده‌اند، اما متأسفانه در این پژوهش‌ها نه تنها هیچگونه نقدی بر واژهٔ شبان و کوچ‌نشین که برای واژهٔ کرد توسط تاریخ‌نویسان قدیم و جدید در نظر گرفته شده‌است به عمل نیامده، بلکه حتی به آن نیز اشاره‌ای نشده‌است.

روایت نیویورک تایمز از سواران کرد در کوه‌های قفقاز
تحقیقات نشان داده که قدیمی‌ترین ساکنین غرب ایران که تا جنوب ترکیه و شرق سوریه امتداد داشته‌است، مردمی به نام کورته؛ کردوک و کرتو در حدود ۸۰۰۰ سال قبل از میلاد بودند که ریشه‌هایشان به دامنه‌های کوه جودی در آرارت می‌رسد و بعدها اقوامی از آریاییها که به آن‌ها ماد گفته می‌شد از جنوب سیبری حدود ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد کوچ کرده که عمدتاً ساکن غرب ایران شدند و این اقوام با اقوام قبلی که کُرد نام داشتند و در این سرزمین ساکن بوده در هم آمیختند که دیگر این اقوام جدید با اقوام قبلی تمیز داده نمی‌شدند و همگی کُرد نام گرفتند و به مرور زمان موفق به تأسیس اولین حکومت آریایی در غرب ایران با نام حکومت مادها گردیدند و نخستین شهرهای ایران را به وجود آوردند؛ مثلاً همدان را «دیاکو» نخستین شاه ماد بنیان نهاده یا شهر باستانی ملایر (ملایر از دو واژه کُردی «مال» و «آگر» تشکیل شده به معنای خانه آتش).

دیاکونف که عضو انجمن سلطنتی آسیایی و انجمن شرق‌شناسی آمریکا و فرهنگستان هنر و علوم آمریکا و عضو کمیته مشورتی دانشنامه ایرانیکا و عضو مجموعه کتیبه‌های ایرانی است، در خصوص کُردها چنین نظری دارد: «اجداد کُردها و بخصوص مادها توانستند با استفاده از شگرد خود گندم وحشی را که بسیار ریز و باریک بود به گندم امروزی تغییر دهند و با تغییر ژنتیکی در این گیاه پر مصرف که امروزه جزء اصلی‌ترین غذای مردم جهان است، توانسته‌اند به انسانهای روی کرهٔ زمین خدمت بزرگی انجام دهند؛ همچنین برای اولین بار کُردها حق همسایگان و استقلال آنان را به رسمیت شناخته‌اند و همچنین کُردها اولین ملت قانون گذار جهان هستند و این را در سنگ نوشته‌های دوران باستان به وضوح می‌توان دید.»

به‌طور کلی از بدو تاریخ کوه‌های بالای میانرودان مسکن و جایگاه مردمی بوده‌است که با امپراتوری‌های جلگه‌ها یعنی امپراتوری‌های بابل و آشور در جنگ بوده‌اند و گاه آن‌ها را شکست می‌داده‌اند. طبق نظریه حمداله مستوفی در نزهت القلوب در قرن ۷۴۰ ه‍.ق که اسامی ۱۶ ولایت کردستان را نام برده بجز شهرزور که اکنون جز کشور عراق است همگی جز ایران و نواحی شمالی عراق از جمله موصل، کرکوک و اربیل جز ولایات عرب و ولایات دیاربکر ذکر شده‌اند و کردهای حال حاضر عراق همگی مهاجر از شهرهای کردنشین ایران هستند.

بدلیسی خاستگاه کردها را گوران که در کرمانشاه است معرفی می‌کند. مادها پس از ورود به زاگرس اقوام بومی آنجا یعنی کاسی‌ها و لولوبیان و گوتیان و دیگر اقوام آسیانی را در خود حل کردند و زبان خود را در منطقه رواج کامل دادند. زبان‌های کردی (سورانی/کُرمانجی) با سایر زبان‌های ایرانی مانند فارسی و بختیاری و تالشی و گیلکی و بلوچی از یک ریشهٔ واحد هستند.

گرنوت وینفوهر بیشتر کردی را نزدیک به زبان پهلوی اشکانی می‌داند.

در دوره‌های تاریخ، منطقهٔ کردستان بخشی از امپراتوری‌های ماد، هخامنشی، سلوکی، اشکانی و ساسانی گشت. در زمان ساسانیان منطقه امروزی عراق را ناحیه آسورستان یا دل ایرانشهر می‌نامیدند. بیشتر بخش شرقی منطقه امروزی کردستان عراق در زمان ساسانیان در استان شادپیروز قرار داشت. پروفسور ان لمبتون در تاریخ ایلات ایران از قول ابن بلخی می‌نویسد: «کردان زبدگان لشکر ساسانی بودند.»

تمام سرزمین کردستان یکی از ایالات ایران بوده‌است. در جنگ چالدران (۱۵۱۴ میلادی) بر اثر شکست ایران در برابر امپراتوری عثمانی بخش بزرگی از کردستان از ایران جدا شد و نصیب امپراتوری عثمانی گردید.

حضور کُردها در حیطه نفوذ و اقتدار دو امپراتوری موجود، خواه ناخواه پای کُردها را به مناقشات باز می‌کرد. بر اساس قراین تاریخی کُردها به واسطه ساختار قبیله‌ای و رقابت‌های درون قبیله‌ای برای حفظ اقتدار و قدرت خود بدون توجه به ایدئولوژی و مذهب قدرت‌های موجود به یکی از آن قدرت‌ها گرایش پیدا می‌کردند. در این بین هر کدام از دو امپراتوری دارای دیدگاه‌های واقع بینانه‌تر و منطقی‌تر بوده‌اند، می‌توانستند از این قوم و قبایل در راستای منافع خود بهره بگیرند. با بهره‌گیری شاهان صفویه و بعدها قاجاریه از اهرم قدرت ایل‌های کرد در مرزهای غربی پس از جنگ چالدران، ایران در چندین نوبت بر امپراتوری عثمانی غلبه نمود.

هر چند در این میان برخی از ایل‌های کرد جدا شده از ایران به امپراتوری عثمانی یاری می‌رساندند که هیچ‌گاه موفقیتی کسب نکردند و تجاوزات آن‌ها با شکست همراه می‌شد. امپراتوری عثمانی سال‌ها بر بخش جداشده سرزمین کردستان از ایران، فرمان راندند تا این‌که با پایان جنگ جهانی اول و نابودی امپراتوری عثمانی متصرفات آن: سرزمین کردستان، سرزمینهای عربی، آسیای کوچک و بالکان تدریجاً تقسیم یا مستقل گردیدند. بخش جداشدهٔ سرزمین کردستان از ایران، در نقشهٔ جغرافیای امروزی در سه کشور ترکیه، عراق، و سوریه قرار می‌گیرد.

استفاده از نام‌های مادی که مستقیماً به پادشاهان و سرداران ماد یا اعلام فرهنگی آن‌ها مرتبط است در نام‌های کردی به وفور کاربرد دارد. از نام‌های کردی مورد استفاده در بین مردم که با تاریخ ماد مرتبط است می‌توان به: آباکو آترین آتوی آرباکو آرتیکا و… همهٔ این نام‌های از مدخل ۱ تا ۴۰ یکی از کتب مربوط به نام‌های کردی و بخش حرف آ برداشت شده که خود ناشی از وسعت این نام‌ها است البته چون نام جدید هستند و هدفی جز ملت سازی ندارند و مردود می‌باشد.

ویژگی های سرزمین کردستان
به علت اینکه آمارگیری دقیقی از جمعیت کردها انجام نگرفته‌است، تمام آمارهای ارائه شده تخمینی هستند. بنا بر برآوردهای غیررسمی جمعیت و مساحت این منطقه به‌طور تقریبی در سال ۲۰۰۹، ۲۸٬۵ تا ۳۰ میلیون تن در منطقه‌ای به وسعت ۱۹۰۰۰۰ کیلومتر مربع است. ناحیه زیست کردزبان‌ها عمدتاً کوهستانی است که از شرق به دامنه‌های شرقی کوه‌های زاگرس منتهی می‌شود.

از این قسمت به طرف جنوب و حد فاصل همدان و سنندج امتداد می‌یابد. در طرف جنوب هم کرمانشاه، و تا جنوب استان ایلام و از طرف دیگر به کرکوک و موصل ختم می‌شود. از شمال به طرف ماردین، ویران‌شهر و اورفه امتداد یافته، آن گاه از شمال به طرف ملاطیه و حوزه رود فرات می‌رود تا به کمالیه می‌رسد. در قسمت‌های شمالی کردستان محدود به کوهستان‌های مرگان‌داغ و هارال‌داغ است که به طرف ارزنجان و ارزروم امتداد می‌یابد. البته در تمام مناطق ذکر شده بسیاری اقوام غیر کردزبان نیز زندگی می‌کنند.

زبان کردی با دسته شمالی لهجه‌های ایرانی غربی و از زبان‌های مهم دسته شمال غربی به شمار می رود اما نزدیکی زیادی با زبان پارسی باستان و پارسیگ ساسانی دارد و صاحب همتون و تصنیف ها و قصه ها و سنت های ادبی است

کوه‌های این منطقه در زمستان پوشیده از برف است و در تابستان با آب شدن برف‌ها، به مانند فرشی سبز رنگ از زیباترین مناطق دیدنی جهان می‌شود. چراگاه‌های آن که در دوران‌های دور پرورش‌دهندهٔ اسب‌های مادی بوده‌اند امروزه نیز برای چرای رمه‌ها و دام‌های ایل‌های کرد ایران از اهمیت به سزایی برخوردارند. مناطق کردستان اگر چه کوهستانی است اما همین مناطق کوهستانی دارای دره‌های وسیع و حاصل‌خیزی نیز است.

زبان کردی را بیشتر بشناسید
کردی از ریشه زبان‌های ایران قبل از حمله اعراب به ایران است.

این گویش از عربی و ترکی تأثیر چندان نپذیرفته و کمابیش اصیل مانده‌است. زبان کردی دارای ادبی پهناور است. قدیم‌ترین نوشته به زبان پهلوی اشکانی قباله‌ای است که از اورامان در کردستان به دست آمده. زبان کردی با دسته شمالی لهجه‌های ایرانی غربی و از زبان‌های مهم دسته شمال غربی به شمار می رود اما نزدیکی زیادی با زبان پارسی باستان و پارسیگ ساسانی دارد و صاحب همتون و تصنیف ها و قصه ها و سنت های ادبی است.

زبان کردی به پنج دستهٔ ۱. شمالی یا کرمانجی (شامل سنجاری، جدیکانی، ارفی، بوتانی، بایزیدی، هکاری، سورچی، کرمانجی خراسانی، شکاکی، وانی، شمدینانی، جزیری و بادینانی) ۲. میانی یا سورانی (شامل مکریانی، پشدری، خوشناوی، اربیلی، اردلانی، سلیمانیه‌ای، ورماوه‌ای، گرمیانی، کرکوکی، بنگردی، رواندزی و جافی) ۳.جنوبی یا کلهری (شامل: کردی ایلامی، کلهری، لکی کردی بغدادی) ۴. زازاکی یا زازایی درمحدودهٔ گویش‌های شمالی است (شامل:کردکی. کرمانجکی. دملکی)۵. هورامی یا گورانی درمحدودهٔ گویش میانی است (شامل: حلبچه ای. پاوه‌ای. مریوانی) تقسیم می‌شود.
در کل زبان کردی میانجی دو زبان بزرگ قبل از اسلام هستند یعنی پارتی اشکانی و پهلوی ساسانی که هرچه به شمال برویم زبان کردها به پهلوی اشکانی نزدیک می‌شود و هرچه به سمت جنوب بیایم به زبان پهلوی ساسانی نزدیک می‌شود در کل زبان کردی به پارسی نزدیکتر است تا اشکانی، زبان‌های گورانی و زازکی هم به پارتی اشکانی_ مادی نزدیکترند.

مک کنزی پس از بررسی بسیاری از گونه‌های زبان‌های ایرانی درمقاله معروفش بنام «ریشه‌های زبان کردی» می‌نویسد: «وظیفه نخست من باید تعریف زبان کردی از طریق تعیین مشخصاتی باشد که آن را از دیگر لهجه‌های ایرانی متمایز می‌کند. متأسفانه باید در ابتدای این بحث اعتراف کنم که نتایجی که به آن رسیده‌ام، عموماً منفی هستند، زیرا تقریباً در برابر هر مشخصه ویژه زبان کِردی، یک مشخصه مشابه در دستکم یک لهجه دیگر ایرانی وجود دارد» آنگاه او در ادامه این مقاله به تحلیل و مقایسه خصوصیات دستوری و صرفی (مورفولوژیک) کردی با دیگر زبان‌های ایرانی می‌پردازد، تا با نمونه‌های مختلف نظر خود را ثابت کند که کردی نیز مانند دیگر شاخه‌های خانواده زبان‌های ایرانی، یکی از این زبان هاست – مانند بلوچی یا لُری، تاتی – آذری یا گیلکی. بنظر مک کنزی و ویندفور کُردی از نزدیک‌ترین زبان‌های ایرانی به پارسی باستان (هخامنشی) است و حتی در دوره ای تحت تأثیر زبان پارتی بوده‌است که می‌دانیم ریشه اش در شرق دریای خزر بوده و در زمان اشکانیان زبان پارتی تقریباً همه گونه‌های زبان‌های ایرانی از جمله فارسی، کردی، تاتی، زازاکی و بلوچی و گورانی را تحت تأثیر خود قرار داده‌است.
زبان کردی در عراق در کنار زبان عربی رسمی است.

در ارمنستان نیز به عنوان زبان اقلیت شناخته می‌شود. زبان کردی در ایران به عنوان یک زبان محلی پذیرفته شده اگرچه رسانه‌ها برای عدم استفاده از آن و جایگزینی آن با فارسی تلاش می‌کنند. در ترکیه هم کردها با وجود اینکه بزرگ‌ترین اقلیت کشور هستند اما زبانشان به رسمیت شناخته نمی‌شود به‌طوری‌که حتی لیلا زانا نمایندهٔ پارلمان ترکیه به جرم صحبت کردن به زبان کردی در سال ۱۹۹۴ در حین ادای سوگند در پارلمان ترکیه به ۱۵ سال حبس محکوم شد. در سوریه فدراسیون شمال سوریه در کنار زبان عربی کردی هم در مدارس تدریس می‌شود.

در کشورهای ترکمنستان، قزاقستان، آلمان و سوئد نیز اقلیت کرد زبان زندگی می‌کنند. دو گویش گورانی و زازاکی توسط بسیاری از زبان شناسان به علت تفاوت با سایر گویش‌های کردی، در زمرهٔ زبان کردی شناخته نمی‌شوند. البته گویشوران این دو زبان از نظر قومیت جز مردمان کردتبار هستند و خودشان را کرد می‌دانند.

کُردها، مردمانی باخدا
دین اکثریت مردم کرد اسلام است. بیشتر کردها مسلمان سنی و پیرو فقه شافعی هستند. اکثریت کردهای استان آذربایجان غربی مسلمان و سنی شافعی هستند. در استان کردستان نیز اکثریت سنی هستند، اما در شرق استان در شهرتان‌های بیجار و قروه کردهای شیعه و اقلیتی از کردهای یارسان نیز زندگی می‌کنند.

در استان کرمانشاه بخشی سنی و بخشی پیرو آئین یارسان (اهل حق) و بخشی هم شیعه هستند؛ و در ایلام تقریباً همهٔ مردم شیعه هستند. اکثریت کردهای کرمانج شمال شرق ایران (خراسان) هم شیعه هستند و کردهای ساکن در استان‌های مازندران و قزوین برخی شیعه و برخی یارسان هستند. در کردستان عراق اکثریت با مسلمانان اهل سنت است ولی اقلیتی از دیگر ادیان و مذاهب مانند ایزدی و یارسان (کاکه ای) هم در آنجا زندگی می‌کننددر کردستان ترکیه اقلیتی ار کردهای علوی مذهب در استان‌های تونجلی و حکاری زنگی می‌کنند. لازم است ذکر شود دو طریقت قادریه و نقشبندیه مریدان زیادی در کردستان دارند و هنوز هم در خانقاه‌ها مشغول به ذکر هستند. سایر کردها نیز از بجوران‌ها ،زرتشتی، مسیحی یا یهودی هستند که بیشتر در کشورهای اروپایی سکوت دارند.

فرهنگ و آداب و رسوم خاص کُردها
بوکه باران، از آداب و رسوم باران‌خواهی در کردستان است که در ایام خشکسالی یا سال‌هایی که میزان بارندگی آن کم است برگزار می‌شود. بوک به معنی عروسک است. دختران نوجوان روستا با استفاده از دو تکه چوب عروسکی ساخته و لباسی از پارچه‌های رنگی بر تن آن عروسک می‌پوشانند و برای آن سربندی درست می‌کنند. سپس آن عروسک را در دست می‌گیرند و در حالی که شعر می‌خوانند در کوچه‌ها می‌گردند.

هنگام عبور «بوکه باران» از کوچه‌ها اهالی بر آن عروسک آب می‌پاشند به نیت این که باران و گندم در آن سال فراوان باشد. اهالی هدایایی مانند تخم مرغ، پول یا گردو به دختران می‌دهند. دختران پس از گذراندن بوک (عروسک) از همه کوچه‌ها آن را به قبرستان یا زیارتگاه موجود در روستا می‌برند، سپس آن را می‌سوزانند یا به آب می‌اندازند و هدایای جمع‌آوری شده را بین خود تقسیم می‌کنند. اهالی روستای هشمیز از دهستان ژاورود شرقی، بخش مرکزی شهر سنندج در منطقه‌ای سرد و خشک در ۳۶ کیلومتری جنوب غرب سنندج به این عروسک «بووکه چووینه»(bokâ cuwina) گویند و آن عروسک چوبی را در گهواره‌ای گذاشته و می‌چرخانند. این دختران هنگام چرخاندن عروسک در کوچه‌ها اشعاری را آوازوار و آهنگین و به صورت دسته‌جمعی می‌خوانند.

از جمله اعیادی که در تمامی کشورهای اسلامی و نیز در ایران برگزار می‌شود، اعیاد اسلامی است. کردها برای رسوم و اعیاد مذهبی مانند عید قربان، عید فطر و به خصوص میلاد پیامبر اسلام ارزش بسیاری قائلند. در دو عید فطر و قربان مردم با اقامه نماز مخصوص عید در حالی که لباس نو به تن دارند به دید و بازدید یکدیگر می‌روند. علاوه بر این، جشن عید مبعث پیامبر اسلام از شکوه ویژه‌ای برخوردار است. این جشن در ماه رجب که سراسر سرور و شادی است برگزار می‌شود. در این مراسم غذاهای نذری از جمله نوعی آش مخصوص طبخ می‌شود و در میان مردم تقسیم می‌گردد و همراه با آن مراسم ذکر دراویش و نواختن دف و خواندن اذکار مخصوص شامل مولودی خوانی، حمد و ستایش پیامبر اسلام و نیایش به درگاه خداوند نیز اجرا می‌شود. البته مولودی‌خوانی در ماه‌های دیگر سال، نیز جز ماه‌های محرم و صفر برگزار می‌شود.

آشنایی با مناطق کردنشین ایران
نواحی کُردنشین ایران شامل قسمت عمده‌ای از استان آذربایجان غربی از ناحیه ماکو شروع می‌شود و با دربرگرفتن بخش‌های مرکزی (شهرهایی مانند ارومیه و سلماس) و غربی استان و برخی از شهرهای جنوب آذربایجان غربی، شامل دیگر استان‌های غرب ایران یعنی بیشتر مناطق استان کردستان (اردلان)، کرمانشاه و ایلام و بخش‌هایی از استان همدان می‌شود؛ و در قسمت جنوبی دریاچه ارومیه، شهرستان‌های اشنویه، مهاباد، بوکان، پیرانشهر، سردشت، بخش‌هایی از نقده، تکاب و شاهین‌دژ کردنشین هستند.

در دهه‌های پیش از جنگ جهانی دوم که نظریه‌های نژاد برتر و آریاییگری خصوصاً از نوع موبورِ اروپای شمالی شیوع داشت، کردهای مناطق کوهستانی را بر اساس نظریهٔ گهوارهٔ اروپای شمالی آریایی‌ها در زمرهٔ آریایی‌های بلند قامت، موبور و چشم آبی (Homo europeus nordicus) طبقه‌بندی کردند

نیمی از جمعیت استان خراسان شمالی نیز کرد هستند. در سایر استان‌ها نیز به خصوص خراسان رضوی، گیلان، البرز، تهران ، مازندران و اردبیل اقلیت کرد وجود دارد. در استان یزد شهر ابرکوه روستا مهرآباد یک اقلیت ۵۰۰۰نفری کرد وجود دارد. شهر کرمانشاه پرجمعیت‌ترین شهر کردنشین ایران است این شهر در قرن یازده میلادی که تمام بخش‌های کردستان قسمتی از حکومت سلجوقی بود به عنوان مرکز کردستان شناخته می‌شد.

درآمیختگی و همزیستی کردهای ارومیه و مناطق شمالی تر با همسایگان ترک سبب شده که بسیاری از عناصر فرهنگ کردی گروه‌های قومی کُرد، از جمله زبان، جایش را به زبان و فرهنگ ترک بدهد؛ از این‌رو ایوانف شناسایی هویت کردهای کرمانج ایران را مشکل دانسته‌است و آن‌ها را ترک‌زبانانی می‌داند که رفته رفته هویت کردی را از دست می‌دهند.

ژنتیک و تبار کُردی
کردها از قوم‌های مورد توجه آریایی‌گران بوده‌اند. باور عمومی نزد آریایی‌گران این بوده‌است که چون کردها مردمانی کوه‌زی بوده‌اند، نسبت به خویشاوندان دشتی/شهری خود از اختلاط با نژادهای دیگر دور بوده‌اند.

در دهه‌های پیش از جنگ جهانی دوم که نظریه‌های نژاد برتر و آریاییگری خصوصاً از نوع موبورِ اروپای شمالی شیوع داشت، کردهای مناطق کوهستانی را بر اساس نظریهٔ گهوارهٔ اروپای شمالی آریایی‌ها در زمرهٔ آریایی‌های بلند قامت، موبور و چشم آبی (Homo europeus nordicus) طبقه‌بندی کردند. فون لوشن به همانندی زیست‌بوم کردها و فرمانروایان هندو-ایرانی میتانی در ۳۵۰۰ سال پیش از این اشاره کرده‌است.

در جریان جنگ سوریه، کُردها به عنوان متحد آمریکا وارد عمل شده و با وجود مشکلاتی که در جنگ با داعش با آن روبرو شدند، اما واشنگتن در نهایت آنها را تنها گذاشت تا هدف حمله ترکیه قرار بگیرند.
این همان اتفاقی بود که در عراق نیز رخ داد و اگر نبود حمایت ایران از کُردهای عراق، آنها قربانی خشونت تکفیری ها شده بودند

قائل شدن ریشهٔ ایرانی و به تبع آن هندواروپایی برای کردان، از لحاظ تاریخی بدین سبب بوده‌است که کردی از زبان‌های ایرانی است. پس فرضیهٔ ایرانی‌تبار بودن کردان با توجه به قراین زبان‌شناختی بوده‌است و نه ژن‌شناختی.

پژوهش‌های میان‌رشته‌ای، به‌ویژه با نظر در دی‌ان‌آی این مردمان، تصویر پیچیده‌تری از واقعیت ترسیم کرده‌اند. طبق یکی از پژوهش‌ها، قدیم‌ترین نیاکان کردان از اخلاف بومیان اولیه هلال خصیب در عصر نوسنگی بوده‌اند. جایگاه جغرافیایی ایشان بیرون ایران امروزی جایی در شمال غربی آن می‌بود.

ایرانی‌زبان شدن این بومیان چند هزاره سپس‌تر، در پی درآمدن چندین موج نخبگان جنگاور ایرانی‌زبان از آسیای میانه به سرزمین‌های ایشان بوده‌است.
از جمله نتایج جالبی که از مطالعات ژن‌شناختی گرفته‌اند در بررسی ژنتیکی بخشی از مردم خاورمیانه است. برای نمونه اظهار شده‌است که یهودیان به کردان، ترک‌ها و ارمنی‌ها نزدیک‌ترند تا به همسایگان عرب خود.

از سوی دیگر یک مطالعه ژنتیکی بر روی دی‌ان‌ای میتوکندریایی اقوام ایرانی نشان داده که بیشتر کردهای ایران به هاپلوگروپ HV تعلق دارند.

هاپلوگروپ J با ۲۰ درصد و U7 با ۸ درصد در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند که هر سه آن‌ها از هاپلوگروپ‌های مخصوص اورآسیای غربی هستند. مقایسه دوبدوی نوکلئوتیدهای تغییریافته نشان داد که کردها بیشترین شباهت در الگوی دی‌ای‌ای میتوکندریایی (نسب مادری) را به گیلک‌ها و بیشترین تفاوت را با بلوچ‌ها دارند.

کُردها در میانه جنگ های نیابتی
در سال های اخیر کُردها با فشار دولت های منطقه روبرو بوده اند. دلیل این امر، استفاده ابزاری از کُردها در کشورهای مختلف بوده است. همین امر، دولت های ترکیه، عراق و حتی سوریه را واداشته تا نگاهی امنیتی به موضوع کُردها داشته باشند.

در جریان جنگ سوریه، کُردها به عنوان متحد آمریکا وارد عمل شده و با وجود مشکلاتی که در جنگ با داعش با آن روبرو شدند، اما واشنگتن در نهایت آنها را تنها گذاشت تا هدف حمله ترکیه قرار بگیرند.
این همان اتفاقی بود که در عراق نیز رخ داد و اگر نبود حمایت ایران از کُردهای عراق، آنها قربانی خشونت تکفیری ها شده بودند.

ایران همواره نشان داده است که در بزنگاه ها در کنار قوم کرد می ایستد و اجازه نمی دهد این قوم ایرانی قربانی جنگ های نیابتی شود. با این حال دخالت های قدرت های فرامنطقه ای و گاهی وابستگی برخی جریانات سیاسی کُرد به کشورهای بیگانه و اعتماد به آنها باعث می شود که این قوم تاریخ ساز با مشکلاتی روبرو شوند که شایسته آن نیستند.

حمله نظامی ترکیه به مناطق کُردنشین سوریه بار دیگر موضوع کُردها را در صدر خبرها قرار داده است. اما این قوم که هستند و چه تاریخی دارند؟

پایگاه خبری خبر فوری (khabarfoori.com)

5da4c356d5a97_2019-10-14_22-19
23 مهر 1398 - 06:30

این برای اولین بار نیست که کُردها و حال و روز این قوم خبرساز می شود. پیش از این نیز در جریان حمله داعشی ها به کُردهای سوریه، دغدغه های این قوم مورد توجه رسانه ها قرار گرفته بود.

حالا حمله ترکیه به این مناطق که با محکومیت بین المللی روبرو شده است، دیگر بار مساله کُردها را برجسته کرده است.

هویت قوم کرد
مردم کُرد، قوم ایرانی هستند که در بخش‌هایی از خاورمیانه و آسیای مرکزی و در ایران به ویژه در شمال شرق و غرب ایران زندگی می‌کنند.

کشورهای ترکیه، عراق، سوریه و ایران دارای اقلیت‌هایی از کردها هستند. تصرفات نظامی عثمانی علیه ایران موجب پخش شدن کردها در چهار کشور خارج از فرهنگ ایرانی (ترکیه، سوریه، عراق، و شوروی سابق) و سیاسی شدن کردها شد.
کردها در بسیاری از نقاط ایران زندگی می‌کنند.

بخش کردنشینِ جداشده از ایران (به‌ویژه در جنگ چالدران)، امروزه سه ناحیهٔ کردستان ترکیه، کردستان عراق و کردستان سوریه را تشکیل می‌دهند. سه کشور ترکیه، عراق، و سوریه پس از جنگ جهانی اول و فروپاشی عثمانی با توافق انگلستان، در سال ۱۹۲۳ تأسیس شدند. در جمهوری آذربایجان، جمهوری ارمنستان، جمهوری ازبکستان و جمهوری تاجیکستان نیز کردها زندگی می‌کنند.

جمعیت کردها در سال ۲۰۰۹، حدود ۴۶٬۵۰۰٬۰۰۰ تا ۴۷٬۸۶۳٬۰۰۰ تن برآورد شده‌است که ۸٫۵ تا ۹ میلیون تن از آن‌ها در ایران زندگی می‌کنند.

زبان کُردی
زبان‌های کردی پیوستاری از زبان‌ها و گویش‌ها را تشکیل می‌دهند که در بسیاری مواقع درک متقابل آن‌ها برای گویشوران میسر نیست. زبان‌های کردی‌تبار شامل چهار گروه است: کُرمانجی یا بادینانی، سورانی، کردی جنوبی.

بیشتر کردها مسلمان هستند و سایر آنان نیز ایزدی، یارسان (اهل حق)، مسیحی و یهودی هستند. کردها جشن نوروز و جشن‌های مولودی را گرامی می‌دارند. نوروز در میان کردها جشن قومی است. در افسانه‌های کردی منشأ این جشن را به کیومرث، نخستین پادشاه پیشدادی، منسوب می‌دارند.

تمام سرزمین کردستان یکی از ایالات ایران بوده‌است. در جنگ چالدران (۱۵۱۴ میلادی) بر اثر شکست ایران در برابر امپراتوری عثمانی بخش بزرگی از کردستان از ایران جدا شد و نصیب امپراتوری عثمانی گردید

کیومرث به کردی «کی‌موروس» در کوهستان‌های رواندوز در شرق شهر «دیانا» با اهریمن می‌جنگد و بر او پیروز می‌شود. به این مناسبت، دستور می‌دهد در کوه‌ها و بلندی‌ها آتش بیفروزند و خبر پیروزی را به همه جا برسانند. او فرمان داد مردم روز پیروزی را جشن بگیرند و به مدت نُه روز ادامه دهند. به این مناسبت، آن را جه‌ژنی نه‌ورۆز نامیدند و بعدها نوروز نامگذاری شد. درودگری، قالی و جاجیم و گلیم‌بافی (به‌ویژه قالی بیجار) از صنایع دستی عمدهٔ کردها است.

کُردها در اسطوره‌های ایرانی
فردوسی در داستان قیام کاوه آهنگر علیه ضحاک ماردوش در شاهنامه به کُردها چنین اشاره می‌کند:
هنگامی که ضحاک ماردوش برای آرام کردن مارهای روی دوشهایش به پیروی از اهریمن دستور داد تا هر روز دو جوان ایرانی را بکشند و مغزسرهایشان را طعمه مارها کنند، در این هنگام دو آشپز ایرانی به نام‌های ارمایل و گرمایل به زیرکی خود را به دربار رساندند و در آشپزخانه ضحاک مشغول کار شدند.

این دو نفر هر روز یکی از دو جوان را که رشید تر از دیگری بود رها می‌کردند و مغز سر دومی را با مغز سر گوسفندی می‌آمیختند و طعمه مارها می‌کردند. تا دست کم یکی از دو نفر را نجات داده باشند. جوان رشید رهایی یافته به کوه‌ها پناه می‌برد و در آن‌جا چوپانی پیشه می‌کرد و پنهانی روزگار می‌گذرانید.

فردوسی سپس می‌گوید:
خورشگر بدیشان بزی چند و میش/ سپردی و صحرا نهادند پیش
کنون کُرد از آن تخمه دارد نژاد / که ز آباد ناید به دل برش یاد
یعنی از افزایش نسل این جوانان نژاده و رشید، جمعیت «کُرد» پدید آمد.

فردوسی از زبان کاوه آهنگر هنگام قیامش ضد ضحاک می‌گوید:
بپویید کاین مهتر آهرمنست / جهان آفرین را به دل دشمن است
همی رفت پیش اندرون مرد گُرد / جهانی برو انجمن شد نه خرد
که این اوج حضور کُردها در شاهنامه فردوسی است که در داستان کاوه آهنگر و ضحاک است که بعد از قیام کاوه آهنگر و پیروزی در برابر ضحاک؛ فردوسی نژاد «کُرد» را از کاوه آهنگر می‌داند که عمده این نژاد ساکن کوهستان‌های غرب ایران شدند و با ازدیاد جمعیتشان متحد شدند و ضحاک را سرنگون کردند.

دلیل این موضوع بر یقین است. در گذشته اهورایی ایران زمین حوادثی چون حمله بربرها و اقوام مهاجم همچنین گرمای بیش از اندازه سبب می‌شد گروهی از آریایی‌ها به کوهستان‌ها پناه ببرند؛ و معمولاً برای تأمین مایحتاج روزانه دست به شکار و دامداری می‌زدند. بعد از گذشت چندی لقب کورتی (کُردی) یعنی مردمان کوهستان برآن‌ها گذارده شد و این اولین شکل‌گیری نژادی در ایران است که مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد و حکومت بزرگ کوتی‌ها در ایران می‌شود که سرزمین آن‌ها کوتیوم یا در زبان آشوری گوتیوم نامیده شد. واژه کُرد یا گُرد شکل گرفت. بعدها همین گوتیوم تبدیل به کشور ماد شد که اولین حکومت بزرگ کُردان شکل گرفت.

پیشینهٔ واژه کرد
گزنفون (فیلسوف و مورخ یونانی قرن چهارم قبل از میلاد)، حدود ۲۴۰۰ پیش، تمام منطقه غرب را کُردوک نامیده است.

شرف‌خان بدلیسی مورخ قرن دهم در کتاب شرفنامه (یا تاریخ مفصل کُردستان) در مورد لفظ کُرد می‌گوید: «لفظ کُرد تعبیر از شجاعت است، چرا که اکثر شجاعان روزگار و پهلوانان نامدار از این طایفه برخاسته‌اند؛ مانند رستم زال که در ایام حکومت پادشاهی کی‌قباد می‌زیسته و از طایفهٔ اکراد بوده و چون تولد او در سیستان بوده، به رستم زابلی اشتهار یافته‌است»...

و سپس در مورد معنای واژهٔ کُرد نتیجه‌گیری می‌کند: واژه کُرد به معنی مرد جنگی دلیر؛ مرد شمشیرزن و مرد دلاور است.

ریشه واژهٔ کرد به درستی مشخص نیست. رینولدز بر این باور است نام کرد از واژه کردو که برای نخستین‌بار در یک سنگ‌نبشته سومری مربوط به هزاره سوم پیش از میلاد با عنوان «زمین کار-دا» آمده‌است در ارتباط است. کردو از نظر ریشه‌شناسی مربوط به اصطلاح آشوری اورارتو که همان آرارات می‌باشد است. به باور آستریان، منطقی‌ترین توضیح این است که این واژه با کیرتی‌ها (یک قبیله باستانی) در ارتباط باشد.

کردها بیشترین شباهت در الگوی دی‌ای‌ای میتوکندریایی (نسب مادری) را به گیلک‌ها و بیشترین تفاوت را با بلوچ‌ها دارند

امان‌الله قرشی قدیمی‌ترین سند را در رابطه با واژه کرد، واژه «بیت قردو» می‌داند که در عهد پادشاهی گیمیل‌سین از سلسله سوم سلاطین اور در قرن ۲۲ پیش از میلاد به کردستان فعلی عراق و ایران و ترکیه اطلاق می‌شده و حکومت آن در آن زمان به امیری به نام وردننر (Vard-nannar) سپرده شده‌است. وی این واژه را واژه آرامی دانسته‌است. در همان زمان به منطقه موسوم به جزیره ابن‌عمر در آرامی گُزرتای قردو گفته می‌شده‌است. از نظر قرشی کرد یک واژه گیتایی است (واژه‌ای که در یک زبان منسوخ معنا داشته و اکنون معنای خود را از دست داده‌است) و معتقد است که این واژه سومری یا آشوری نیست و با واژه بابلیای که بدان شبیه است و معنای پهلوان دارد تنها در لفظ شبیه است، چرا که بسیار قدیم‌تر از به قدرت رسیدن بابلی‌هاست و دیگر اینکه کرد (قردو) در ابتدا نام مکان بوده و پهلوان نمی‌تواند نام مکان باشد.

همان ناحیه بیت قردو در جغرافیای آشور، بعدها توسط یونانیان کردوئن، کردوئنه یا کردوئنا نامیده‌شد و این عقیده نیز وجود دارد که نام کرد برگرفته از سرزمین باستانی کردوئنا باشد که در جنوب دریاچهٔ وان|، جایی میان موش و دیاربکر امروزی بوده‌است.

امان‌الله قرشی نام کردوئن را نیز واژه‌ای گیتایی و هندواروپایی غربی می‌داند که در دوران هیتی‌ها به ناحیه مزبور داده‌شده‌است. نام این محل در اسناد ارمنی به صورت کُردُخوی آمده که جزء آخر آن علامت جمع زبان ارمنی است. برخی نیز اعتقاد دارند ریشه این نام از قوم باستان گوتی گرفته شده‌است.

برخی نیز اعتقاد دارند ریشه این نام از قوم باستان گوتی گرفته شده‌است. اما ربط دادن واژه گودی به کرد اشتباه است. کرد واژه جدید پس از اسلام می‌باشد.

همچنین واژهٔ کرد به صورت «کورت» در متون پارسی میانه دیده می‌شود و از پارسی میانه به زبان عربی به صورت «کرد» انتقال یافته‌است. به باور امان‌الله قرشی واژه کردو که پیشتر نام مکان بود در دوران مادها به ساکنان محل گفته شد و ساکنان سرزمین کردوئن را کردو یا کاردو نامیدند. گزنفون در بازگشت ده هزار نفر این مردم را کُردوک (کاردوخ) خوانده‌است.

به باور او در دوران اشکانی علاوه بر کردوئن (جنوب شرقی ارمنستان قدیم و همسایه جنوبی آذربایجان) که از قدیم کردنشین بوده‌است، منطقه موسوم به ادیابن (هدیپ) در قلب آشور باستان به مرکزیت اربیل در کنار رود زاب نیز کردنشین بوده‌است.

در سال ۱۹۶۱، یکی از شاگردان معروف مینورسکی بنام دی.ان. مک کنزی که جزو سرشناس‌ترین متخصصین فارسی میانه (پهلوی) و زبان کردی شمرده می‌شود، مقاله‌ای با عنوان «ریشه‌های زبان کردی» نوشت. او با رد این دیدگاه، آن را سیاسی و تحریف تاریخ دانسته و نوشت: «موضع کردهای معاصر به تاریخ از یک انگیزه بسیار ساده سرچشمه می‌گیرد و آن هم نیاز به اجداد قهرمان است و از آنجا که دوره امپراتوری مادها هنوز به اصطلاح صاحبی ندارد، کردهای معاصر پنهان نمی‌کنند که می‌خواهند مادهای باستان را در این نقش ببینند»

او در ادامه می‌نویسد: «امروزه با رشد ناسیونالیسم کردی این نام (یعنی «کُرد») چنان بکار برده می‌شود که گویا شامل همه ملل و قوم‌های ساکن بین ترک‌ها و عرب‌ها در غرب و ایرانیان خود ایران در شرق می‌شود. این تعبیر در میان مردم ایرانی (به غیر از کردها) شامل لرها و قبایل گورانی هم گردانیده می‌شود» پیش از او مینورسکی نیز تبارشناسی کردها به عنوان تیپی جداگانه در خاورمیانه را ناممکن دانسته و آن‌ها تلفیقی از تیپ عربی، نسطوری، بابلی می‌دانست.

علی جوادی تاریخدان و متخصص اقوام باستانی نیز این ادعا را علاوه بر منظر نژادی، از دید زبانی نیز بررسی کرده و آن را سیاسی دانسته و معتقد است که مادها که در اواخر هزاره دوم و نخست‌های هزاره یکم پ.م. به فلات ایران کنونی و از جمله آتروپاتن بعدی آمدند، از نظر قومی با ده‌ها قبیله بومی این مناطق درآمیختند و زبانشان در مناطق مادنشین مجموعاً مادی (یعنی گونه غربی و شمال غربی زبان‌های ایرانی) شد. به همیت جهت گونه‌های زبان مادی در دوره پس از هخامنشیان تبدیل به گونه‌های مختلف فارسی میانه در آتروپاتن می‌شود و امروزه زبان‌های گیلکی، تاتی (از جمله تاتی جنوبی، آذری باستان)، تالشی، کردی، زازاکی و گورانی مشتقات معاصر آن زبان مادی باستان هستند که با دیگر زبان‌ها و گویش‌های ایرانی و بویژه فارسی آمیزش یافته‌اند.

برهمین اساس از دید او: «برخلاف برخی ادعاها، کردی به تنهائی باقیمانده زبان باستان مادی نیست. تصور چنین چیزی دور از جدیت علمی است.» او ادامه می‌دهد: «بیشک بخشی از «ترکیب تباری» و ژنتیک اکثر کردها به دوران ماد برمی گردد، لیکن تنها ریشه کردهای معاصر نیست که قسماً به مادها می‌رسد. آن‌ها به همان درجه نوادگان مادهای گذشته و آمیزه با اقوام و تبارهای دیگر فلات ایران و شرق آناتولی-شمال عراق هستند که آذربایجانیان و مردم همدان، گیلان، استان مرکزی، اصفهان و حتا فارس و عیلام حاملین این ترکیب قومی و تباری بشمار می‌روند.» به عبارت دیگر تمامی مردمان ساکن نواحی ماد کوچک و بزرگ که بخش بزرگی از ایران را دربرمی گیرد، حتی آذربایجانی‌ها نیز، هرچند به زبان‌هایی متفاوت سخن می‌گویند، چنان‌که دیاکونوف اشاره می‌کند باقی ماندگان مادهای باستان هستند و کردها هیچ جایگاه متفاوتی برای مدعی میراث بری آن‌ها ندارند.

واژهٔ کرد به صورت «کورت» در متون پارسی میانه دیده می‌شود و از پارسی میانه به زبان عربی به صورت «کرد» انتقال یافته‌است. به باور امان‌الله قرشی واژه کردو که پیشتر نام مکان بود در دوران مادها به ساکنان محل گفته شد و ساکنان سرزمین کردوئن را کردو یا کاردو نامیدند. گزنفون در بازگشت ده هزار نفر این مردم را کُردوک (کاردوخ) خوانده‌است

واژهٔ کرد در دوره پس از ورود اعراب به ایران و در متون عربی واژه کرد به معنای مردمان کوچ نشین و عشایر و رمه گردان انتقال یافت و از بار معنایی قدیمی و باستانی خود خارج گردید. پس از حمله اعراب به ایران، ایرانیان دست به شورش‌های متعدد و مقاومت زدند (از جمله بابک خرمدین). مثلاً محمد بن جریر طبری می‌نویسد: «…در همین روز خبر رسید که «موصل» بشوریده و کردان در آن‌جا پراکنده‌اند. مُسَیب‌بن زُهیر، حاکم کوفه، که دوست یحیی‌بن خالد برمکی بود، به منصور خلیفه عباسی پیشنهاد کرد که کار خواباندن شورش کردان را به خالد برمکی واگذارد که «او برای خواباندن آن شورش تواناست». منصور این پیشنهاد را پذیرفت و خالد را به حکومت موصل برگماشت…»

بسیاری بر این باورند که کردوئنه همان مکانی است که امروزه کردستان نامیده می‌شود و دانشنامه کلمبیا این ارتباط را ذکر کرده‌است.

برخی از دانشوران قرن نوزدهم نظیر جرج رولینسن کردوئنه و کاردوخی را با کردهای امروزی یکی دانستند و اظهار کردند کاردوخی معادل لغوی باستانی کردستان است. برخی منابع آکادمیک تازه معتقدند باید پروتو-کرد دانسته شود. نمونه‌های زیادی از این‌گونه نام‌ها وجود دارد که به دلیل سختی بیان حرف «خ» در لاتین است. با اینحال باور بر این است که مردم کردوئنا به زبانی ایرانی سخن می‌گفته‌اند. بعد از تمدن کردوئنه یا کردوئنا که در اطراف دریاچه وان بود، اولین مکانی که کرد خطاب شد جاییست که تقریباً مطابق با استان ایلام کنونی تا حدود خانقین کنونی در عراق بود.

شرف‌الدین بدلیسی حدود کردستان را در روزگار صفوی و در کتاب شرفنامه خود ذکر می‌کند و در شرفنامه سرزمین کردستان و حکام کرد را برمی‌شمارد. لسترنج می‌گوید آنچه دربارهٔ اصل ایالت کردستان می‌گویند این است که در دوره امپراتوری سلجوقیان، سلطان سنجر سلجوقی قسمت غربی ایالت جبال یعنی آنچه که از توابع کرماشان بود جدا کرد و آن را کردستان نامید و برادرزاده خود سلیمان شاه معروف به ابوه یا ایوه را فرمانفرمای آنجا قرار داد. غالب مورخان و جغرافیانویسان قدیم مانند اصطخری و ابن بلخی و مسعودی مورخ نامدار پس از اسلام، واژهٔ کرد را در دوران تاریخی پس از حمله اعراب به ایران به معنای کوچ‌نشینان ایرانی‌تبار به کار برده‌اند.

در دوران اسلامی واژه کرد به معنای رمه‌گردانان و کوچ‌نشینان ایرانی‌تبار به کار رفته‌است و طوایف دیگر ایرانی را نیز «کرد» نامیده‌اند. از دوران سلجوقیان، مناطق وسیع کوهستانی غرب فلات ایران کردستان نام می‌گیرد. اما معنای اجتماعی واژه کرد هنوز ادامه دارد و شرف‌خان بدلیسی کردها را بر پایهٔ شیوهٔ زندگی و اجتماعی نزدیک، به چهار گونه تعریف می‌کند که از نظر زبان و شیوه زندگی از یکدیگر متفاوتند: کلهر، لر، گوران و کرمانج که با قوم گیل از یک تبارند. ولی او مردمان رعیت که چنین شیوه زندگی را نداشتند یا جزو قبیله‌ای نبودند را کرد حساب نمی‌کند. مینورسکی نیز در رابطه با این عبارت شرفخان بدلیسی بر این نظر است که کرمانجی (کرمانجی شمالی، کرمانجی میانی و کرمانجی جنوبی) را امروز بتوان جزو زبان‌های کردی دانست.

حمزه اصفهانی در کتاب سنی ملوک الارض و الانبیا می‌نویسد: «پارسیان، دیلمیان (یکی از گروه‌های مهم ایرانی‌تبار) را کردهای طبرستان می‌دانستند - چنان‌که اعراب را کردهای سورستان.»

یاقوت حموی مردمان ساسون را «الاکراد السناسنه» می‌خواند. ولادمیر الکسیویچ ایوانف نیز می‌گوید نام کرد در سده‌های میانه (کم و بیش از سده پنجم میلادی تا شانزدهم میلادی) نامی بود که بر همهٔ رمه‌گران و کوچ‌گران ایرانی اطلاق می‌شد.
مکنزی می‌گوید: اگر به حدود دوران گسترش امپراتوری عرب‌ها نگاه کنیم، خواهیم یافت که عنوان کرد با رمه‌گر و کوچ‌گر دارای یک معنی است.

مارتین فان براینسن، پژوهشگر هلندی و کردشناس می‌گوید : نام قومی «کرد» که در منابع قرن نخست اسلام دیده می‌شود بر یک پدیده رمه‌گرایی و شاید واحدهای سیاسی نامیده می‌شد و نه یک گروه زبانی. چندین بار حتی «کردهای عرب» در منابع نام برده شدند. اما در پایان قرن دهم میلادی، این نام برای گروه‌های متعدد رمه‌داران و کوچ‌گران ایرانی‌زبان به کار می‌رفته‌است که از دریاچهٔ وان تا دریاچهٔ ارومیه و مناطقی از قفقاز زندگی می‌کردند. اگر در آن زمان روستانشینی بودند که به زبان‌های کردی امروز تکلم می‌کردند، هنوز نام «کرد» در آن زمان شامل آن‌ها نمی‌شد.

ولادمیر مینورسکی ایران‌شناس و مورخ و کردشناس نیز می‌گوید: در زمان پس از حمله اعراب، لغت قومی‌کرد برای تیره‌های قبایل گوناگون ایرانی‌تبار و ایرانی‌شده بکار می‌رفت.

ریچارد فرای، ایران‌شناس و پروفسور دانشگاه هاروارد نیز می‌گوید: قبایل همیشه بخشی از تاریخ ایران بودند هرچند منابع در مورد آن‌ها کم است زیرا آن‌ها خود تاریخ‌ساز نبودند. عنوان فراگیر و عامیانه «کرد» که در بسیاری از کتاب‌های عربی و حتی پهلوی (کارنامه اردشیر بابکان) دیده می‌شود نامی بود که فراگیرنده همه کوچ‌گران و چادرنشینان بود حتی اگر با مردمانی که امروز نام «کرد» دارند از پیوند زبانی نبودند. برای نمونه، برخی از منابع مردمان لرستان را کرد نامیدند و هم‌چنین قبایل کوهستان و حتی بلوچان کرمان.

در کارنامه اردشیر بابکان (پاپکان) هم کردان به معنی عشایر و شبان آمده‌است، نه نام و نژاد یا قبیله. در زبان طبری امروز نیز کلمهٔ کرد به معنی چوپان و شبان است. آنچه که روشن است، تحول واژهٔ کرد از یک معنی اجتماعی و شیوهٔ زندگی گروه‌های مختلف ایرانی‌تبار به معنی قومی امروز آن بسیار طول کشید.

اکثریت قریب به اتفاق محققان از زمینه‌های مختلف تاریخ، مردم‌شناسی، مردم نگاری و زبانشناسی کُردهای معاصر را به عنوان بازماندگان گوتین‌های باستانی سومر بازشناخته‌اند

با این همه نباید از یاد برد که اسم کرد بارها در کتیبه‌های سومر، آشور و بابل آورده شده‌است. فردیناند هنر بیشلر ریشهٔ اسم کرد را سومری می‌داند.

نام کُرد مشتق شده از گوتی نه تنها گوتیوم در کردستان معاصر واقع شده‌است خود نام «کُرد» توسط محققان به عنوان تنها شکل تغییر یافته از واژه کهن ایرانی «گوتی» مشاهده شده‌است.

پروفسور هوورت موافق با اشتقاق کُردستان از گوتیوم بوده، و لغت باستانی برای کُردها، کاردوخی یا کاردو بابلی‌ها برای کُردها، با گوتی یکسان می‌داند.

هونیگمن به همین ترتیب نام «کرد» از کلمه «گوتی» مشتق می‌کند: «کردهای بومی، افراد غیر عرب که برای هزاران سال در خاورمیانه زندگی می‌کرده‌اند. نامشان از گوتی باستان (گوتی-گورتی-کوردی)، فاتحان بابل مشتق شده‌است. ته لک بر این عقیده است که: دست کم دو خط از تبار قابل مشاهده است، که در برگیرنده تمام شاخه‌های خود را در منطقه اصلی در حال حاضر از کُردها هستند.»

اکثریت قریب به اتفاق محققان از زمینه‌های مختلف تاریخ، مردم‌شناسی، مردم نگاری و زبانشناسی کُردهای معاصر را به عنوان بازماندگان گوتین‌های باستانی سومر بازشناخته‌اند.

نام‌های محلی شواهد فراوان در حمایت از ارتباط بین کُردها وگوتیَن‌ها بیشتر به وسیله نام‌های مکانی کُردستان فراهم شده‌است. در واقع، نام محلی کوه جودی و قبیله کُردزبان جودیخانلو بقایای فسیلی نام پر هیبت پشت سر گذاشته توسط “گوتی هاًهستند.

استرابون تاریخنگار و جغرافی‌دان یونانی در کتاب جغرافیای مناطق تحت کنترل هخامنشیان از. سرزمین کوردستان به عنوان گوردیان نام برده‌است که شباهت زیادی به اسمه کرد کنونی و گرد ایرانی دارد

ای.ام. ارانسکی زبانشناس روسی در کتاب فقه اللغه ایرانی می‌نویسد ارمنیها به کردها کردوک و سریانیها نیز قردو می‌گفتند. در کتیبه‌های توکولتی نینورا پادشاه آشور بارها از مردمانی به اسم گوتی و گاهی کورتی نام برده شده‌است در متون پارسی میانه نیز بارها به اسم کورت خطاب به مردمان کرد برمی‌خوریم که این اسم بعد از حملهٔ مسلمانان و تسلط زبان عربی بر ایران به (کورد) تغییر یافت
جرارد رایور در کتاب الکرد فی المصادر القدیمیه نوشته‌است در طول تاریخ از کردها به اسمهای مختلفی از جمله کاردو، کوردوئینی، کوردیایوس، کوردیایا و کورتی نام برده شده‌است.

دکتر ادریسیان در کتاب کرد و کردستان از وجود اسم سرزمین کارداکا در کتیبه‌های سومری نام می‌برد و اسمهای گوتی، کورتی و کاردو را یکی می‌داند که توسط زبانهای مختلف دیگر ملل هربار به یک نحو از آنها نام برده شده‌است.

گزنفون و آریستوبولوس از سرداران یونانی مردمان کرد را کاردو و کاردوخی نامیده‌اند که تمدن کوردوئنه را در شمال میانرودان تشکیل دادند. دانشنامه کلمبیا این ارتباط را ذکر کرده‌است. برخی از دانشوران قرن نوزدهم نظیر جرج رولینسن کردوئنه و کاردوخی را با کردهای امروزی یکی دانستند و اظهار کردند کاردوخی معادل لغوی باستانی کردستان است. «حشمت الله طبیبی» در خصوص واژه کرد می‌نویسد: «آنچه اکثر محققین و نویسندگان قدیم و جدید بر آن اتفاق نظر دارند این است که قبل از آمدن قبایل کرد ایرانی به ناحیهٔ کردستان، قوم کرد نژاد دیگری به نام (کاردو) در این سرزمین ساکن و دارای تمدن بالنسبه مهمی بوده‌اند که با مهاجرین هم نژاد خود در هم آمیخته و در هم مستحیل شدند و در نتیجه مهاجرین نیز به همان نام نامیده شدند.»

جنگ آوری کُردها در تاریخ
ابن خلدون از کردها به عنوان قومی مستقل نام برده‌است که با عمر ابن خطاب خلیفهٔ دوم مسلمانان جنگیده‌اند. همچنین می‌توان به اشارهٔ ابن وحشی به الفبای زبان کردی در کتاب شوق المستهام فی معرفه الاقلام اشاره کرد که سخن از مستقل بودن قومی به اسمه کرد می‌زند که الفبای زبانی داشته‌اند.

تمامی طوایفی که در طول تاریخ از آن‌ها به عنوان طوایف کرد نام برده شده نه تنها غیر کرد نبوده‌اند بلکه از ایلات مهاجر کرد بودند همچون کردان فارس، کردان سیستان، کردان ساسون و غیره که اشاره به کردتباری آن‌ها دارد که اکنون نیز در این نواحی سکونت دارند و با یکی از گویش‌های زبان کردی تکلم می‌کنند.

در کارنامهٔ اردشیر بابکان چنین آمده‌است: «و ساسان شپان پاپک بود و همواره با گوسپندان بود و از تخمهٔ دارای دارایان و اندرش خدایی الاسکندر بگریز و نهان روشی بود و با کرد شپانان بسر می‌برد …» بنابراین منظور از این عبارت «کرد شپانان»، یعنی شپانانی که از تبار کرد بوده‌اند می‌باشد اگر کرد به معنی شبان و رمه گردان است چرا این دو کلمه به صورت مضاف و مضافٌ‌الیه و همچنین صفت و موصوف بیان شده‌است استقلال این دو کلمه به راستی چه انگاره ایی را در ذهن متبلور می‌کند بجز اینکه این کلمات از هم مستقلاً و کرد می‌تواند به چیزهای دیگر هم اطلاق شود مثلاً جنگجویان کرد و کشاورزان کرد؛ و مسلماً منظور از واژهٔ «کرد» در متن‌های سدهٔ سوم هجری به بعد نیز چیزی غیر از نژاد کردی نیست.

در همین رابطه «لمبرت» به نقل از ابن بلخی می‌گوید: کردهای پارس بزرگترین پشتیبان قدرت نظامی و جنگی ساسانیان بودند.

در خصوص اسم کرد می‌توان به شاهنامهٔ فردوسی و اشعار مولوی و رودکی اشاره کرد که از کرد به عنوان قومی مستقل نام برده‌است.

بدون شک معنای واژهٔ کرد نمی‌تواند شبان یا کوچ‌نشین باشد و معنای آن ساده‌تر و روانتر از آن چیزی است که ما ذهن خود را با آن درگیر ساخته‌ایم و با جستجو کردن و کنکاش در چندین منبع تاریخی قبل و بعد از اسلام، می‌توان به راحتی به معنای حقیقی آن دست یافت.

اجداد کُردها و بخصوص مادها توانستند با استفاده از شگرد خود گندم وحشی را که بسیار ریز و باریک بود به گندم امروزی تغییر دهند و با تغییر ژنتیکی در این گیاه پر مصرف که امروزه جزء اصلی‌ترین غذای مردم جهان است، توانسته‌اند به انسانهای روی کرهٔ زمین خدمت بزرگی انجام دهند

می‌توان واژهٔ کرد را به عنوان قومی مستقل معنا و تفسیر کرد. هرچند در این زمینه پژوهش‌هایی قبلاً به عمل آمده و در آن پژوهش‌ها واژهٔ کرد را به دلیر و پهلوان تعبیر کرده‌اند، اما متأسفانه در این پژوهش‌ها نه تنها هیچگونه نقدی بر واژهٔ شبان و کوچ‌نشین که برای واژهٔ کرد توسط تاریخ‌نویسان قدیم و جدید در نظر گرفته شده‌است به عمل نیامده، بلکه حتی به آن نیز اشاره‌ای نشده‌است.

روایت نیویورک تایمز از سواران کرد در کوه‌های قفقاز
تحقیقات نشان داده که قدیمی‌ترین ساکنین غرب ایران که تا جنوب ترکیه و شرق سوریه امتداد داشته‌است، مردمی به نام کورته؛ کردوک و کرتو در حدود ۸۰۰۰ سال قبل از میلاد بودند که ریشه‌هایشان به دامنه‌های کوه جودی در آرارت می‌رسد و بعدها اقوامی از آریاییها که به آن‌ها ماد گفته می‌شد از جنوب سیبری حدود ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد کوچ کرده که عمدتاً ساکن غرب ایران شدند و این اقوام با اقوام قبلی که کُرد نام داشتند و در این سرزمین ساکن بوده در هم آمیختند که دیگر این اقوام جدید با اقوام قبلی تمیز داده نمی‌شدند و همگی کُرد نام گرفتند و به مرور زمان موفق به تأسیس اولین حکومت آریایی در غرب ایران با نام حکومت مادها گردیدند و نخستین شهرهای ایران را به وجود آوردند؛ مثلاً همدان را «دیاکو» نخستین شاه ماد بنیان نهاده یا شهر باستانی ملایر (ملایر از دو واژه کُردی «مال» و «آگر» تشکیل شده به معنای خانه آتش).

دیاکونف که عضو انجمن سلطنتی آسیایی و انجمن شرق‌شناسی آمریکا و فرهنگستان هنر و علوم آمریکا و عضو کمیته مشورتی دانشنامه ایرانیکا و عضو مجموعه کتیبه‌های ایرانی است، در خصوص کُردها چنین نظری دارد: «اجداد کُردها و بخصوص مادها توانستند با استفاده از شگرد خود گندم وحشی را که بسیار ریز و باریک بود به گندم امروزی تغییر دهند و با تغییر ژنتیکی در این گیاه پر مصرف که امروزه جزء اصلی‌ترین غذای مردم جهان است، توانسته‌اند به انسانهای روی کرهٔ زمین خدمت بزرگی انجام دهند؛ همچنین برای اولین بار کُردها حق همسایگان و استقلال آنان را به رسمیت شناخته‌اند و همچنین کُردها اولین ملت قانون گذار جهان هستند و این را در سنگ نوشته‌های دوران باستان به وضوح می‌توان دید.»

به‌طور کلی از بدو تاریخ کوه‌های بالای میانرودان مسکن و جایگاه مردمی بوده‌است که با امپراتوری‌های جلگه‌ها یعنی امپراتوری‌های بابل و آشور در جنگ بوده‌اند و گاه آن‌ها را شکست می‌داده‌اند. طبق نظریه حمداله مستوفی در نزهت القلوب در قرن ۷۴۰ ه‍.ق که اسامی ۱۶ ولایت کردستان را نام برده بجز شهرزور که اکنون جز کشور عراق است همگی جز ایران و نواحی شمالی عراق از جمله موصل، کرکوک و اربیل جز ولایات عرب و ولایات دیاربکر ذکر شده‌اند و کردهای حال حاضر عراق همگی مهاجر از شهرهای کردنشین ایران هستند.

بدلیسی خاستگاه کردها را گوران که در کرمانشاه است معرفی می‌کند. مادها پس از ورود به زاگرس اقوام بومی آنجا یعنی کاسی‌ها و لولوبیان و گوتیان و دیگر اقوام آسیانی را در خود حل کردند و زبان خود را در منطقه رواج کامل دادند. زبان‌های کردی (سورانی/کُرمانجی) با سایر زبان‌های ایرانی مانند فارسی و بختیاری و تالشی و گیلکی و بلوچی از یک ریشهٔ واحد هستند.

گرنوت وینفوهر بیشتر کردی را نزدیک به زبان پهلوی اشکانی می‌داند.

در دوره‌های تاریخ، منطقهٔ کردستان بخشی از امپراتوری‌های ماد، هخامنشی، سلوکی، اشکانی و ساسانی گشت. در زمان ساسانیان منطقه امروزی عراق را ناحیه آسورستان یا دل ایرانشهر می‌نامیدند. بیشتر بخش شرقی منطقه امروزی کردستان عراق در زمان ساسانیان در استان شادپیروز قرار داشت. پروفسور ان لمبتون در تاریخ ایلات ایران از قول ابن بلخی می‌نویسد: «کردان زبدگان لشکر ساسانی بودند.»

تمام سرزمین کردستان یکی از ایالات ایران بوده‌است. در جنگ چالدران (۱۵۱۴ میلادی) بر اثر شکست ایران در برابر امپراتوری عثمانی بخش بزرگی از کردستان از ایران جدا شد و نصیب امپراتوری عثمانی گردید.

حضور کُردها در حیطه نفوذ و اقتدار دو امپراتوری موجود، خواه ناخواه پای کُردها را به مناقشات باز می‌کرد. بر اساس قراین تاریخی کُردها به واسطه ساختار قبیله‌ای و رقابت‌های درون قبیله‌ای برای حفظ اقتدار و قدرت خود بدون توجه به ایدئولوژی و مذهب قدرت‌های موجود به یکی از آن قدرت‌ها گرایش پیدا می‌کردند. در این بین هر کدام از دو امپراتوری دارای دیدگاه‌های واقع بینانه‌تر و منطقی‌تر بوده‌اند، می‌توانستند از این قوم و قبایل در راستای منافع خود بهره بگیرند. با بهره‌گیری شاهان صفویه و بعدها قاجاریه از اهرم قدرت ایل‌های کرد در مرزهای غربی پس از جنگ چالدران، ایران در چندین نوبت بر امپراتوری عثمانی غلبه نمود.

هر چند در این میان برخی از ایل‌های کرد جدا شده از ایران به امپراتوری عثمانی یاری می‌رساندند که هیچ‌گاه موفقیتی کسب نکردند و تجاوزات آن‌ها با شکست همراه می‌شد. امپراتوری عثمانی سال‌ها بر بخش جداشده سرزمین کردستان از ایران، فرمان راندند تا این‌که با پایان جنگ جهانی اول و نابودی امپراتوری عثمانی متصرفات آن: سرزمین کردستان، سرزمینهای عربی، آسیای کوچک و بالکان تدریجاً تقسیم یا مستقل گردیدند. بخش جداشدهٔ سرزمین کردستان از ایران، در نقشهٔ جغرافیای امروزی در سه کشور ترکیه، عراق، و سوریه قرار می‌گیرد.

استفاده از نام‌های مادی که مستقیماً به پادشاهان و سرداران ماد یا اعلام فرهنگی آن‌ها مرتبط است در نام‌های کردی به وفور کاربرد دارد. از نام‌های کردی مورد استفاده در بین مردم که با تاریخ ماد مرتبط است می‌توان به: آباکو آترین آتوی آرباکو آرتیکا و… همهٔ این نام‌های از مدخل ۱ تا ۴۰ یکی از کتب مربوط به نام‌های کردی و بخش حرف آ برداشت شده که خود ناشی از وسعت این نام‌ها است البته چون نام جدید هستند و هدفی جز ملت سازی ندارند و مردود می‌باشد.

ویژگی های سرزمین کردستان
به علت اینکه آمارگیری دقیقی از جمعیت کردها انجام نگرفته‌است، تمام آمارهای ارائه شده تخمینی هستند. بنا بر برآوردهای غیررسمی جمعیت و مساحت این منطقه به‌طور تقریبی در سال ۲۰۰۹، ۲۸٬۵ تا ۳۰ میلیون تن در منطقه‌ای به وسعت ۱۹۰۰۰۰ کیلومتر مربع است. ناحیه زیست کردزبان‌ها عمدتاً کوهستانی است که از شرق به دامنه‌های شرقی کوه‌های زاگرس منتهی می‌شود.

از این قسمت به طرف جنوب و حد فاصل همدان و سنندج امتداد می‌یابد. در طرف جنوب هم کرمانشاه، و تا جنوب استان ایلام و از طرف دیگر به کرکوک و موصل ختم می‌شود. از شمال به طرف ماردین، ویران‌شهر و اورفه امتداد یافته، آن گاه از شمال به طرف ملاطیه و حوزه رود فرات می‌رود تا به کمالیه می‌رسد. در قسمت‌های شمالی کردستان محدود به کوهستان‌های مرگان‌داغ و هارال‌داغ است که به طرف ارزنجان و ارزروم امتداد می‌یابد. البته در تمام مناطق ذکر شده بسیاری اقوام غیر کردزبان نیز زندگی می‌کنند.

زبان کردی با دسته شمالی لهجه‌های ایرانی غربی و از زبان‌های مهم دسته شمال غربی به شمار می رود اما نزدیکی زیادی با زبان پارسی باستان و پارسیگ ساسانی دارد و صاحب همتون و تصنیف ها و قصه ها و سنت های ادبی است

کوه‌های این منطقه در زمستان پوشیده از برف است و در تابستان با آب شدن برف‌ها، به مانند فرشی سبز رنگ از زیباترین مناطق دیدنی جهان می‌شود. چراگاه‌های آن که در دوران‌های دور پرورش‌دهندهٔ اسب‌های مادی بوده‌اند امروزه نیز برای چرای رمه‌ها و دام‌های ایل‌های کرد ایران از اهمیت به سزایی برخوردارند. مناطق کردستان اگر چه کوهستانی است اما همین مناطق کوهستانی دارای دره‌های وسیع و حاصل‌خیزی نیز است.

زبان کردی را بیشتر بشناسید
کردی از ریشه زبان‌های ایران قبل از حمله اعراب به ایران است.

این گویش از عربی و ترکی تأثیر چندان نپذیرفته و کمابیش اصیل مانده‌است. زبان کردی دارای ادبی پهناور است. قدیم‌ترین نوشته به زبان پهلوی اشکانی قباله‌ای است که از اورامان در کردستان به دست آمده. زبان کردی با دسته شمالی لهجه‌های ایرانی غربی و از زبان‌های مهم دسته شمال غربی به شمار می رود اما نزدیکی زیادی با زبان پارسی باستان و پارسیگ ساسانی دارد و صاحب همتون و تصنیف ها و قصه ها و سنت های ادبی است.

زبان کردی به پنج دستهٔ ۱. شمالی یا کرمانجی (شامل سنجاری، جدیکانی، ارفی، بوتانی، بایزیدی، هکاری، سورچی، کرمانجی خراسانی، شکاکی، وانی، شمدینانی، جزیری و بادینانی) ۲. میانی یا سورانی (شامل مکریانی، پشدری، خوشناوی، اربیلی، اردلانی، سلیمانیه‌ای، ورماوه‌ای، گرمیانی، کرکوکی، بنگردی، رواندزی و جافی) ۳.جنوبی یا کلهری (شامل: کردی ایلامی، کلهری، لکی کردی بغدادی) ۴. زازاکی یا زازایی درمحدودهٔ گویش‌های شمالی است (شامل:کردکی. کرمانجکی. دملکی)۵. هورامی یا گورانی درمحدودهٔ گویش میانی است (شامل: حلبچه ای. پاوه‌ای. مریوانی) تقسیم می‌شود.
در کل زبان کردی میانجی دو زبان بزرگ قبل از اسلام هستند یعنی پارتی اشکانی و پهلوی ساسانی که هرچه به شمال برویم زبان کردها به پهلوی اشکانی نزدیک می‌شود و هرچه به سمت جنوب بیایم به زبان پهلوی ساسانی نزدیک می‌شود در کل زبان کردی به پارسی نزدیکتر است تا اشکانی، زبان‌های گورانی و زازکی هم به پارتی اشکانی_ مادی نزدیکترند.

مک کنزی پس از بررسی بسیاری از گونه‌های زبان‌های ایرانی درمقاله معروفش بنام «ریشه‌های زبان کردی» می‌نویسد: «وظیفه نخست من باید تعریف زبان کردی از طریق تعیین مشخصاتی باشد که آن را از دیگر لهجه‌های ایرانی متمایز می‌کند. متأسفانه باید در ابتدای این بحث اعتراف کنم که نتایجی که به آن رسیده‌ام، عموماً منفی هستند، زیرا تقریباً در برابر هر مشخصه ویژه زبان کِردی، یک مشخصه مشابه در دستکم یک لهجه دیگر ایرانی وجود دارد» آنگاه او در ادامه این مقاله به تحلیل و مقایسه خصوصیات دستوری و صرفی (مورفولوژیک) کردی با دیگر زبان‌های ایرانی می‌پردازد، تا با نمونه‌های مختلف نظر خود را ثابت کند که کردی نیز مانند دیگر شاخه‌های خانواده زبان‌های ایرانی، یکی از این زبان هاست – مانند بلوچی یا لُری، تاتی – آذری یا گیلکی. بنظر مک کنزی و ویندفور کُردی از نزدیک‌ترین زبان‌های ایرانی به پارسی باستان (هخامنشی) است و حتی در دوره ای تحت تأثیر زبان پارتی بوده‌است که می‌دانیم ریشه اش در شرق دریای خزر بوده و در زمان اشکانیان زبان پارتی تقریباً همه گونه‌های زبان‌های ایرانی از جمله فارسی، کردی، تاتی، زازاکی و بلوچی و گورانی را تحت تأثیر خود قرار داده‌است.
زبان کردی در عراق در کنار زبان عربی رسمی است.

در ارمنستان نیز به عنوان زبان اقلیت شناخته می‌شود. زبان کردی در ایران به عنوان یک زبان محلی پذیرفته شده اگرچه رسانه‌ها برای عدم استفاده از آن و جایگزینی آن با فارسی تلاش می‌کنند. در ترکیه هم کردها با وجود اینکه بزرگ‌ترین اقلیت کشور هستند اما زبانشان به رسمیت شناخته نمی‌شود به‌طوری‌که حتی لیلا زانا نمایندهٔ پارلمان ترکیه به جرم صحبت کردن به زبان کردی در سال ۱۹۹۴ در حین ادای سوگند در پارلمان ترکیه به ۱۵ سال حبس محکوم شد. در سوریه فدراسیون شمال سوریه در کنار زبان عربی کردی هم در مدارس تدریس می‌شود.

در کشورهای ترکمنستان، قزاقستان، آلمان و سوئد نیز اقلیت کرد زبان زندگی می‌کنند. دو گویش گورانی و زازاکی توسط بسیاری از زبان شناسان به علت تفاوت با سایر گویش‌های کردی، در زمرهٔ زبان کردی شناخته نمی‌شوند. البته گویشوران این دو زبان از نظر قومیت جز مردمان کردتبار هستند و خودشان را کرد می‌دانند.

کُردها، مردمانی باخدا
دین اکثریت مردم کرد اسلام است. بیشتر کردها مسلمان سنی و پیرو فقه شافعی هستند. اکثریت کردهای استان آذربایجان غربی مسلمان و سنی شافعی هستند. در استان کردستان نیز اکثریت سنی هستند، اما در شرق استان در شهرتان‌های بیجار و قروه کردهای شیعه و اقلیتی از کردهای یارسان نیز زندگی می‌کنند.

در استان کرمانشاه بخشی سنی و بخشی پیرو آئین یارسان (اهل حق) و بخشی هم شیعه هستند؛ و در ایلام تقریباً همهٔ مردم شیعه هستند. اکثریت کردهای کرمانج شمال شرق ایران (خراسان) هم شیعه هستند و کردهای ساکن در استان‌های مازندران و قزوین برخی شیعه و برخی یارسان هستند. در کردستان عراق اکثریت با مسلمانان اهل سنت است ولی اقلیتی از دیگر ادیان و مذاهب مانند ایزدی و یارسان (کاکه ای) هم در آنجا زندگی می‌کننددر کردستان ترکیه اقلیتی ار کردهای علوی مذهب در استان‌های تونجلی و حکاری زنگی می‌کنند. لازم است ذکر شود دو طریقت قادریه و نقشبندیه مریدان زیادی در کردستان دارند و هنوز هم در خانقاه‌ها مشغول به ذکر هستند. سایر کردها نیز از بجوران‌ها ،زرتشتی، مسیحی یا یهودی هستند که بیشتر در کشورهای اروپایی سکوت دارند.

فرهنگ و آداب و رسوم خاص کُردها
بوکه باران، از آداب و رسوم باران‌خواهی در کردستان است که در ایام خشکسالی یا سال‌هایی که میزان بارندگی آن کم است برگزار می‌شود. بوک به معنی عروسک است. دختران نوجوان روستا با استفاده از دو تکه چوب عروسکی ساخته و لباسی از پارچه‌های رنگی بر تن آن عروسک می‌پوشانند و برای آن سربندی درست می‌کنند. سپس آن عروسک را در دست می‌گیرند و در حالی که شعر می‌خوانند در کوچه‌ها می‌گردند.

هنگام عبور «بوکه باران» از کوچه‌ها اهالی بر آن عروسک آب می‌پاشند به نیت این که باران و گندم در آن سال فراوان باشد. اهالی هدایایی مانند تخم مرغ، پول یا گردو به دختران می‌دهند. دختران پس از گذراندن بوک (عروسک) از همه کوچه‌ها آن را به قبرستان یا زیارتگاه موجود در روستا می‌برند، سپس آن را می‌سوزانند یا به آب می‌اندازند و هدایای جمع‌آوری شده را بین خود تقسیم می‌کنند. اهالی روستای هشمیز از دهستان ژاورود شرقی، بخش مرکزی شهر سنندج در منطقه‌ای سرد و خشک در ۳۶ کیلومتری جنوب غرب سنندج به این عروسک «بووکه چووینه»(bokâ cuwina) گویند و آن عروسک چوبی را در گهواره‌ای گذاشته و می‌چرخانند. این دختران هنگام چرخاندن عروسک در کوچه‌ها اشعاری را آوازوار و آهنگین و به صورت دسته‌جمعی می‌خوانند.

از جمله اعیادی که در تمامی کشورهای اسلامی و نیز در ایران برگزار می‌شود، اعیاد اسلامی است. کردها برای رسوم و اعیاد مذهبی مانند عید قربان، عید فطر و به خصوص میلاد پیامبر اسلام ارزش بسیاری قائلند. در دو عید فطر و قربان مردم با اقامه نماز مخصوص عید در حالی که لباس نو به تن دارند به دید و بازدید یکدیگر می‌روند. علاوه بر این، جشن عید مبعث پیامبر اسلام از شکوه ویژه‌ای برخوردار است. این جشن در ماه رجب که سراسر سرور و شادی است برگزار می‌شود. در این مراسم غذاهای نذری از جمله نوعی آش مخصوص طبخ می‌شود و در میان مردم تقسیم می‌گردد و همراه با آن مراسم ذکر دراویش و نواختن دف و خواندن اذکار مخصوص شامل مولودی خوانی، حمد و ستایش پیامبر اسلام و نیایش به درگاه خداوند نیز اجرا می‌شود. البته مولودی‌خوانی در ماه‌های دیگر سال، نیز جز ماه‌های محرم و صفر برگزار می‌شود.

آشنایی با مناطق کردنشین ایران
نواحی کُردنشین ایران شامل قسمت عمده‌ای از استان آذربایجان غربی از ناحیه ماکو شروع می‌شود و با دربرگرفتن بخش‌های مرکزی (شهرهایی مانند ارومیه و سلماس) و غربی استان و برخی از شهرهای جنوب آذربایجان غربی، شامل دیگر استان‌های غرب ایران یعنی بیشتر مناطق استان کردستان (اردلان)، کرمانشاه و ایلام و بخش‌هایی از استان همدان می‌شود؛ و در قسمت جنوبی دریاچه ارومیه، شهرستان‌های اشنویه، مهاباد، بوکان، پیرانشهر، سردشت، بخش‌هایی از نقده، تکاب و شاهین‌دژ کردنشین هستند.

در دهه‌های پیش از جنگ جهانی دوم که نظریه‌های نژاد برتر و آریاییگری خصوصاً از نوع موبورِ اروپای شمالی شیوع داشت، کردهای مناطق کوهستانی را بر اساس نظریهٔ گهوارهٔ اروپای شمالی آریایی‌ها در زمرهٔ آریایی‌های بلند قامت، موبور و چشم آبی (Homo europeus nordicus) طبقه‌بندی کردند

نیمی از جمعیت استان خراسان شمالی نیز کرد هستند. در سایر استان‌ها نیز به خصوص خراسان رضوی، گیلان، البرز، تهران ، مازندران و اردبیل اقلیت کرد وجود دارد. در استان یزد شهر ابرکوه روستا مهرآباد یک اقلیت ۵۰۰۰نفری کرد وجود دارد. شهر کرمانشاه پرجمعیت‌ترین شهر کردنشین ایران است این شهر در قرن یازده میلادی که تمام بخش‌های کردستان قسمتی از حکومت سلجوقی بود به عنوان مرکز کردستان شناخته می‌شد.

درآمیختگی و همزیستی کردهای ارومیه و مناطق شمالی تر با همسایگان ترک سبب شده که بسیاری از عناصر فرهنگ کردی گروه‌های قومی کُرد، از جمله زبان، جایش را به زبان و فرهنگ ترک بدهد؛ از این‌رو ایوانف شناسایی هویت کردهای کرمانج ایران را مشکل دانسته‌است و آن‌ها را ترک‌زبانانی می‌داند که رفته رفته هویت کردی را از دست می‌دهند.

ژنتیک و تبار کُردی
کردها از قوم‌های مورد توجه آریایی‌گران بوده‌اند. باور عمومی نزد آریایی‌گران این بوده‌است که چون کردها مردمانی کوه‌زی بوده‌اند، نسبت به خویشاوندان دشتی/شهری خود از اختلاط با نژادهای دیگر دور بوده‌اند.

در دهه‌های پیش از جنگ جهانی دوم که نظریه‌های نژاد برتر و آریاییگری خصوصاً از نوع موبورِ اروپای شمالی شیوع داشت، کردهای مناطق کوهستانی را بر اساس نظریهٔ گهوارهٔ اروپای شمالی آریایی‌ها در زمرهٔ آریایی‌های بلند قامت، موبور و چشم آبی (Homo europeus nordicus) طبقه‌بندی کردند. فون لوشن به همانندی زیست‌بوم کردها و فرمانروایان هندو-ایرانی میتانی در ۳۵۰۰ سال پیش از این اشاره کرده‌است.

در جریان جنگ سوریه، کُردها به عنوان متحد آمریکا وارد عمل شده و با وجود مشکلاتی که در جنگ با داعش با آن روبرو شدند، اما واشنگتن در نهایت آنها را تنها گذاشت تا هدف حمله ترکیه قرار بگیرند.
این همان اتفاقی بود که در عراق نیز رخ داد و اگر نبود حمایت ایران از کُردهای عراق، آنها قربانی خشونت تکفیری ها شده بودند

قائل شدن ریشهٔ ایرانی و به تبع آن هندواروپایی برای کردان، از لحاظ تاریخی بدین سبب بوده‌است که کردی از زبان‌های ایرانی است. پس فرضیهٔ ایرانی‌تبار بودن کردان با توجه به قراین زبان‌شناختی بوده‌است و نه ژن‌شناختی.

پژوهش‌های میان‌رشته‌ای، به‌ویژه با نظر در دی‌ان‌آی این مردمان، تصویر پیچیده‌تری از واقعیت ترسیم کرده‌اند. طبق یکی از پژوهش‌ها، قدیم‌ترین نیاکان کردان از اخلاف بومیان اولیه هلال خصیب در عصر نوسنگی بوده‌اند. جایگاه جغرافیایی ایشان بیرون ایران امروزی جایی در شمال غربی آن می‌بود.

ایرانی‌زبان شدن این بومیان چند هزاره سپس‌تر، در پی درآمدن چندین موج نخبگان جنگاور ایرانی‌زبان از آسیای میانه به سرزمین‌های ایشان بوده‌است.
از جمله نتایج جالبی که از مطالعات ژن‌شناختی گرفته‌اند در بررسی ژنتیکی بخشی از مردم خاورمیانه است. برای نمونه اظهار شده‌است که یهودیان به کردان، ترک‌ها و ارمنی‌ها نزدیک‌ترند تا به همسایگان عرب خود.

از سوی دیگر یک مطالعه ژنتیکی بر روی دی‌ان‌ای میتوکندریایی اقوام ایرانی نشان داده که بیشتر کردهای ایران به هاپلوگروپ HV تعلق دارند.

هاپلوگروپ J با ۲۰ درصد و U7 با ۸ درصد در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند که هر سه آن‌ها از هاپلوگروپ‌های مخصوص اورآسیای غربی هستند. مقایسه دوبدوی نوکلئوتیدهای تغییریافته نشان داد که کردها بیشترین شباهت در الگوی دی‌ای‌ای میتوکندریایی (نسب مادری) را به گیلک‌ها و بیشترین تفاوت را با بلوچ‌ها دارند.

کُردها در میانه جنگ های نیابتی
در سال های اخیر کُردها با فشار دولت های منطقه روبرو بوده اند. دلیل این امر، استفاده ابزاری از کُردها در کشورهای مختلف بوده است. همین امر، دولت های ترکیه، عراق و حتی سوریه را واداشته تا نگاهی امنیتی به موضوع کُردها داشته باشند.

در جریان جنگ سوریه، کُردها به عنوان متحد آمریکا وارد عمل شده و با وجود مشکلاتی که در جنگ با داعش با آن روبرو شدند، اما واشنگتن در نهایت آنها را تنها گذاشت تا هدف حمله ترکیه قرار بگیرند.
این همان اتفاقی بود که در عراق نیز رخ داد و اگر نبود حمایت ایران از کُردهای عراق، آنها قربانی خشونت تکفیری ها شده بودند.

ایران همواره نشان داده است که در بزنگاه ها در کنار قوم کرد می ایستد و اجازه نمی دهد این قوم ایرانی قربانی جنگ های نیابتی شود. با این حال دخالت های قدرت های فرامنطقه ای و گاهی وابستگی برخی جریانات سیاسی کُرد به کشورهای بیگانه و اعتماد به آنها باعث می شود که این قوم تاریخ ساز با مشکلاتی روبرو شوند که شایسته آن نیستند.

آدرس خبرفوری در پیام‌رسان گپgap.im/akhbarefori


18

نظرات 93
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما پس از تایید توسط مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت و افترا باشند منتشر نخواهند شد.
  • پیام هایی که غیر از زبان پارسی یا غیر مرتبط باشند منتشر نخواهد شد.
کردتبار 2 0 پاسخ 1398/9/20 -20:49

قابل توجه اون پانترکهای بی سوادی که میگن کردکولی پس این همه آثارتومناطق کردنشین کی درستش کرده لابداجداداونا

کردکلهر 1 0 پاسخ 1398/9/19 -23:54

من به عنوان کردکلهرخیلی خوشحالم که کردم واصالت خودم روحفظ کردم زنده بادکرد

یزدان 7 1 پاسخ 1398/7/26 -12:14

زنان کورد همواره پا به پای مردان در موقع جنگ لباس رزم به تن کردند و مردانه جنگیند. یادمان نرفته کتابی را که در مورد شیرزن کورد که با تبر دو سرباز عراقی را کشت توسط رهبر مورد توجه قرار گرفت. الان هم آنقدر کرمانشاه شهید مدافع حرم تقدیم انقلاب کرده که یک بلوک جداگانه در مزار شهدا برای آنها لحاظ کردند و کاملا پر شده.

مسعود 1 6 پاسخ 1398/7/25 -10:46

عزیزم فردوسی نمیگه "مردکرد"میگه "مردگرد"-تلفظ=گورد-والبته ربطی هم به کردنداره.

امیر 1398/7/28 -08:46

آدم خنده اش میگیره وقتی نظرات رو میخونه. ایران چیه؟ تجمع یک مشت نژادپرست که حتی شهر نشین هاش برای هم قائل به طبقه هستند مثلا تهرانی به بقیه میگه شهرستانی. حالا شما فکر کن قراره در قومیت اینا با هم کنار بیان. واقعا چی شده تو قرن 21 که اگر از خیلی کردها، بلوچها و ترکها و ... آزمایش دی ان ای بگیرن اصلا معلوم نیست به کی برمیگرده نژادشون. 3500 سال گذشته کلی اختلاط بوجود آمده خیلی هاش با رضایت و در اثر پیوند زناشویی و خیلی هاش در اثر جنگ و اسارت و... خیلی از اینهایی که رگ کردنشون باد میکنه و میگن من مثلا کردم یا ترکم فقط 2 دقیقه فکر کن ببین اگر الان یه شیرازی بیاد تو کردستان زندگی کنه 50 سال بعد با اینکه زن و مرد اصلا کرد نبودن بچه خودش رو کرد میدونه و همین قضیه در مورد کرد وقتی میره جای دیگه. هر جنگلی گرگ داره و هر قومی هم خوب و بد. کردها تو جنگ خیلی ها برای ایران جنگیدن و خیلی ها علیه ایران. از بقیه اقوام هم کم نبودن که جاسوس از کار دراومدن. فارغ از ایتکه ترک باشیم یا کرد یا بلوچ یا فارس، فکر نکم کسی بخواد با اسم کشور دیگه جز ایران شناخته بشه. همه میدونیم که این افتخارات ایران هست و ایرانی. بدون قار گرفتن در چارچوب کشوریس بنام ایران هیچکدام از این اقلیتها ارزش امروزشون رو ندارن. بجای دعوا در برتری قومیت از برتری های انسانی حرف بزنید.

علی فاتح 6 0 پاسخ 1398/7/24 -19:58

خداوند به همه موجودات درراس آنها اشرف مخلوقات یعنی انسان ازهر قوم ونژاد حق حیات عطا فرموده این جهانخواران ظالم جهت منافع مادی خون هرقومی رامانند زالو می مکند وخیلی مکارانه داعیه حقوق بشر راهم دارند.اتاق فکرشان ضمن چپاول وغارت وخونریزی .نقشه تفرقه قومیتی را طراحی وبوسیله افراد ناآگاه عملی می کنند.بسیارهشیارباید بود.هیچ قوم ونژادی بردیگری برتری ندارد.الا به انسانیت

گلی ئال 1 3 پاسخ 1398/7/24 -14:25

حق بااوناییه که مگن به گلزار شهدا سربزنید بیشترشان در کردستان شهید شدن خود کردها۵۵هزارشهید دادن ولی اونهای که کردستان سهید شدنچرا به کردستان امدن به هراستانی چنین هجومی بشود چنین کشتاری می دهد

م.ع 7 12 پاسخ 1398/7/24 -08:36

ضمن احترام به تمامی نظرات ، خداوند همه عزیزانی را که توهین کردند گرفتار گروهکهای مهربان پژاک و پ پ ک و حزب کومله و مهر و محبت کردهای عزیز و باغیرتی بکنه که هر روز و هر ماه و هر سال دستشان به خون سربازان این وطن آلوده است . ضمنا بزرگواران و باسوادان شاید کسانی از قوم عرب و ترک و ... ب دولت مرکزی مشکل داشته باشند و یا عضو تشکلی باشند اما مسلح نیستند و اقدام به قتل پاسداران وطن نمی کنند . ضمنا شما فرهیختگان فیلم چ را ببنید تا نهایت مهربانی این گروهکها را در سکانس بیمارستان مشاهده بفرمایید .( البته حساب کردهای زحمت کش و وطن دوست و عزیز جداست این مقاله چون به نوعی در دفاع از گروهک های کرد سوریه که باعث نا امنی ترکیه و کشور خودشان و ظلم به کردهای سوریه می باشند و با همکاری با آمریکا و اسراییل و جنگ با بشار اسد اوج غیرت خود را نشان دادند بیان شده باعث این بحث هاست )

یک کرد 1398/7/24 -13:27

طبق آیات قرآن کریم جنابعالی مصداق منافق هستی یکی به میخ میزنی یکی به نعل بلاخره کردها بدن خوبن اگه منافع امثال تورو تامین کردن خوبن ولی اگه حقشونو بخوان بدن انشالله خداوند تو رو به درد کردها مبتلا کند

احمد 14 6 پاسخ 1398/7/24 -08:09

خواهشا نوادگان مغول که همان ترک ها هستن دم از هویت نزنن . از بس خندیدیم

نیما محمدی 14 6 پاسخ 1398/7/24 -06:55

درود بر مردم کرد... واقعا مردم سلحشور و جنگجویی هستند و غیرت و دلاوری کردها ميلياردها لایک داره

ناشناس 10 2 پاسخ 1398/7/24 -04:57

من کوردم , ولی اینوبگم این مخاطبا همتون بایستی ازدم رنده بشی, ودوباره سردربیاریید, تابدونید دنیا چ خبره. چون هیچ کدوم از تاریخ هیچتون حالی نیست وبی سوادید, فرق نمیکنه همتون چ کورد چ ترک چ فارس . شمااگه میدونستیدباهم رفتارکنید وحرف بزنید, الان وضعتون اینجورنبود. شما اصلأ همه چیو به قومیت اختصاص میدید, اصلأ معنی انسان بودنونمیفهمید اصلأ . چونکه شما همه انسانید, فرق نداره که کورد یا ترک یا فارس یا عرب یا انگلیس باشید. تواگه خیلی قدرتمندو باهوشی, مثل همه کشورهای دنیا به غیراز ایران برو دنبال یه چیز, اونم انسانیت وانسان بودن. دیگه نپرس تو کی هستی. تااینکه مثل کشورهای دیگه روزبه روز پیشرفت کنی نه اینکه 40 ساله داری درجا میزنی. حیا کن , کورد , ترک , فارس . حیا کن.

م.ک 8 3 پاسخ 1398/7/24 -00:41

افتخار می کنم که کردم ولی جالب اینجا است پیشنهاد می کنم به دوستان به این امر واقف باشن قبل کرد بودن و آذری و یا فارس و...یه انسانیم وادب و عقل ومنطق حکم میکند مثل یه انسان آزادی هر تک تک را به رسمیت بشناسیم و اگر تا این مراحله را ادا نکنیم مباحثات و مشکلات نتیجه ای نخواهد داشت بنده چه آذری و چه فارس وچه عرب و...را همه به دید یه انسان ویک خانواده می بینم وخود را متعهد به احترام به تاریخ و فرهنگ مربوطه می دانم.

ایرانی 9 27 پاسخ 1398/7/24 -00:19

من جانباز سالهای دفاع مقدسم و دارای 40 درصد جانبازی هستم همیشه صحنه ای هست که هر روز جلوی چشمم میاد و دچار تنش عصبی میشم ما 8نفر سرباز و گروهبان بودیم در نزدیکی پاوه در سال 60که در کمین حزب دمکرات کوردستان افتاد یم ما پنج نفرمان موفق شدیم در کنار چشمه مخفی بشیم متاسفانه سه سرباز اسیر شدرئیس کوردها گفت باید بدون سلاح و چاقو سر این سربازهارو ببرید یکی از کوردها با سنگ شکسته تیز هر سه را سربریداین قوم کورد را من به خدا میسپارم و از خدا میخام خون آن سه نوجوان سرباز پایمال نشه

امین 1398/7/24 -08:03

بنده در جنگ پاوه بودم اما چشمه ای من ندیدم . قضیه سر بریدن بوده اما نه اینی که شما میگین . اصلا در تاریخ جنگ پاوه اینی که شما میگی نبوده . قضیه سر بریدن هم بر میگرده به بیمارستان که اونجا کورد ها هم سر بریده شدن . لطفا در مورد چیزی که نیستی حرفی نزن که حرمت جانبازان عزیز زیر سوال نره

حمید 11 4 پاسخ 1398/7/24 -00:05

الهی به حق امام حسین یه شعوری به همه ی اونایی که به ظاهر قدرتی دارند بده تا اینهمه مردمان بی گناه را به خاک وخون نکشند. ای خدای بزرگ قدرت فقط و فقط در دستان توست. درود بر ایران و ایرانی درود بر قوم کرد.

X 9 12 پاسخ 1398/7/23 -23:47

کوردها ایرانی نیستند ، کوردها کوردستانی هستند زمانی کە کوردهابودند ایرانی وجود نداشت ،دولت عثمانی کوردها رو از هم جدا نکرد بلکە پیماننامە سایکس پیکو کە دو فرد فرانسە و انگلیسی بودند کوردستان رو از هم پاشیدند، نویسنده محترم کمی اطلاعات جمع کن بعد صفحه رو پرکن

محمدرضا 1398/7/24 -00:17

برو بابا، ایران نباشه شماها همه‌تون میشین برده و کنیز داعش

فرزاد 11 3 پاسخ 1398/7/23 -23:46

بژی کوردستان؛ زنده بادکشور عزیزمون ایران

ایرانی 7 1 پاسخ 1398/7/23 -23:35

آغا کردی به کرد بودنت افتخار کن فارسی به فارس بودنت وترکی به ترک بودنت آدم پستارو میخونه میفهمه که همش از روی احساساته نه منطق خواهشا حرفی رو که میزنیم یه استدلال دقیق هم بیاریم معلومه که هیچ طرفی گنه خودشو گردن نمیگیره پس بحث بی فایده جز اختلاف فایده دیگه ای نداره پس عقایدتونو واسه خودتون نگه دارید

اسماعیل ابراهیمی 1398/7/24 -04:43

درود برشما, بخدا فقط مردم ایران اینجوری به خدا قسم. هیچ ملتی مثل ملت ایران نسبت به هم (قومیت) بی عقل وبی فکر نیستند. ای هاوار ملت ایران کمی به خودتون بیایید, بقرآن به خدا شماها سوادندارید, مگه نه کوردچی میگه ترک چی میگه فارس چی میگه. تنها انسانیت وانسان بودن , دیگه به من چی طرف کافر, مسلمانه , یا هرمذهبی. بقرآن همش بی عقلی وبیسوادی میرسونه , واسه همینه 40 ساله درجا میزنید . هیچتون پیداش نیس,

بهزاد كرمانشاهي 4 4 پاسخ 1398/7/23 -23:18

به اميدخدا اين اقوام اصيل ودلاور ايران آريايي يكپارچه ومتحد شده ومزدوراني كه ظلم وستم ميكنن نابود كنن زنده باد ايران بزرگ آريايي زنده باد كردستان بزرگ آريايي اصيل باتشكر از خبرفوري

علی طریقی 17 5 پاسخ 1398/7/23 -22:27

باید بگم کردها چون باغیرتند هیچ بی غیرتی از آنها خوشش نمی آید وبخصوص افراد نژاد پرست ... اگر بە تاریخ کردها نگاە کنید بە خاک وناموس هیچ قومی دست درازی نکردە فقط درخاک خودشان از خود دفاع کردەاند

علی رضا 2 7 پاسخ 1398/7/23 -22:23

سلام ممنون از نویسنده مقاله.م ع تو هم خفه شو این چیزی که گفتی امثال خودتن که اسمشون هم جرات ندارن درست کامل بنویسن.مثل تمام خیانتکارای دیگه

کیوان 12 6 پاسخ 1398/7/23 -22:20

کردها حقشون داشتن کشوری مستقل هست ! اماراتی ، و بحرینی و قطری کشوری مستقل دارند و تنها کردها هستند که علی رغم حق اب و گل و فراوانی جمعیت نادیده گرفته ميشوند

ایلیا 1398/7/24 -00:31

اخه چرا باید چون هم زبان و هم نژاد هستین دارای یه کشور مستقل باشید ، خدایی خنده داره ، اگه اینجوریه که ترکها ، ترکمن ها ، بلوچ ها ، خلاصه همه اقوام ایرانی هم ادعای استقلال کنن

راوی حقیقت 3 15 پاسخ 1398/7/23 -21:38

چرت و پرته همش ..کل ایران و کل دنیا میدونن کل کردا از دست جنایات صدام از عراق فرار کردن و پناهنده شدن ایران و ترکیه الان ادای سرزمین میکنن

دروغگو یاب 1398/7/24 -22:38

تو که میخوای دروغ بگی چرا پای ایران و دنیا را وسط میکشی؟

مهدي 1398/7/29 -20:35

عزيزم برو يكم تاريخ بخون احتمالا سيكلم نداري چون اولين قوم ايراني مادها بودن كه كرد بودن

حسین 4 9 پاسخ 1398/7/23 -21:13

مسئولیت آنچه که شما برایش اشک میزیزید به عهده جریانی در جامعه کردی است که سالهای بسیار طولانی است که با به راه انداختن حرکت های مسلحانه خونبار تجزیه طلبانه، تمامیت ارضی و امنیت ملی کشورهای منطقه(ترکیه،عراق،سوریه و ایران)را همواره تهدید کرده اند و خود ما هرگز شورش جنگ تجزیه طلبانه ده ساله علیه انقلاب نوپا انقلاب اسلامی و شهادت هزاران جوان مخلص و رشید ایران به دست همین جماعت را فراموش نخواهیم کرد، حالا با این همه تجارب خونبار تاریخی چرا بعضی ها نگرانیهای امنیتی ترکیه را درک نمیکنند سوالی است که مطمئنا هیچوقت به آن پاسخی داده نمی شود

مهدی 4 18 پاسخ 1398/7/23 -20:32

تمام گروه های تروریستی که مردم ایران رو به خاک و خون میکشن هم از کردها هستن پژاک / پ ک ک / پ ی د و الی اخر

کورد 1398/7/24 -21:55

فعلا که همین کوردها میزبان مسافران کربلا هستن. واقعا متاسفم که کوردها را نمیشناسید و نظر میدید

کورد 1398/7/24 -21:55

فعلا که همین کوردها میزبان مسافران کربلا هستن. واقعا متاسفم که کوردها را نمیشناسید و نظر میدید

ناشناس 1398/9/19 -23:43

توخفه شی کسی بهت نمیگه لالی مثل اینکه کردهابدجورچزوندنت زورشون نمیای اینطورمیگی

علی 2 24 پاسخ 1398/7/23 -19:55

کردا هندو های رقاص ومطرب های هندوستان هستند وجز تروری چیزی از آن ها سراغ نداریم وتاریخ سازی جعلی ایران فارس هندو جعلی ودشمن تورک هستند ونابودی فارس کرد فراریده

محمد 1398/7/24 -08:05

ترک ها همیشه دوست داشتن آریایی باشن و دوست هم دارن و لز خداشونه . چون خودشون از نوادگان بی هویت های مغول هستن . . برای اینکه حسادتشون رو خالی کنن یه چیز من در اوردی میگن

سالم چکاو 16 3 پاسخ 1398/7/23 -19:49

افتخار میکنم که کورد هستم

کرمانشاهی 7 8 پاسخ 1398/7/23 -19:37

کورد تا کشور کوردستان را تشکیل ندهد مورد ظلم است.

ناشناس 1398/7/23 -23:23

پیاده شو با هم بریم همین امثال شما هستین که باعث میشین زن و بچتون یه روز خوش نبینن

ایلیا 1398/7/24 -00:23

همین حرفارو می زنین که هیچوقت روی خوش رو نمی بینین دیگه

سام 8 4 پاسخ 1398/7/23 -19:35

درود بر دوستان.من روی حرفم با م.ع هست .فقط اینو بگم که این شخص یک ادم کاملا بی سواد وبی شعوره.والبته نادان. . در پناه حق.

مهدی 2 26 پاسخ 1398/7/23 -19:34

توزمان جنگ هم زحمت خیلی زیادی کشیدن سر رزمنده هامونو بریدن خسته نباشن الانم همشون همینن

بینام 1398/7/23 -20:07

الان هم یکی مثل تو ازخون شهیدان سواستفاده کرده ومشغول رانت اختلاس دزدی هستی

کوراس 1398/7/23 -21:05

مطمئنی توی جنگ تو و پدرت نقش داشتین؟ شاید اب به آسیباب دشمن ریختین و میریزین اما دفاع نکردین. کاش انقد مرد بودی روبرو این خرف رو میزدی تا کورد بودن رو نشونت میدادم.

ابراهیم 1398/7/24 -00:48

چرا فقط نیمه خالی لیوان رو میگید خیالشون کمک کردن و اومدن تو عملیات ها علیه صدام جنگیدن باهاش.

محمد 25 4 پاسخ 1398/7/23 -19:32

خدمت اون کاربری که میگه کرد ها از هندوستان اومدن باید بگم که حتما منبعت هم سایت ها و کانال های نژاد پرست و تعصبی ترک هست . کردها همان مادها هستند که آریایی بودن . شما جز مغول ها هستین و همیشه آرزو داشتین که جز آریایی ها باشید و برای اینکه کم نیارین یه چیز من در آوردی میگین . مغول ها جز بی هویت ترین های روی زمین بوده اند و هستند. واقعا اینارو از کجاتون میارین؟؟؟

ناشناس 1398/7/23 -20:26

کرد آریایی ههههه بابا اصلا با نژاد آریایی آشنا هستی ما ترکا تو آلمان و اینا هستیم که نژادش آریاییه شما کجایه دنیایید عراق و سوریه فکر کن بعد حرف بزن اصلا مغول به ترکای ایران ربطی نداره لطفا از روی احساسات حرف نزنیم

امین 1398/7/23 -20:56

دمت گم گل گفتی . واقعا یه حرفایی میزنن که ادم هنگ میکنه نمونه بارزش همون تراکتور بعد منچستر اوله .خخخخخخخخخخخخخخخخخ . همونطور که گفتین آریایی بودن آرزوی همیشگی اینا هست

ابراهیم 1398/7/24 -00:50

ترک ها با اذری ها فرق دارن اذری اها از اقوام ایرانی بودن و جزو ایرانی های اریایی هستن و اذربایجان قبلا اتروپایگان بوده. پس الکی اختلاف افکنی نکنید. با اینکه ترک نیستم ولی باید حقیقت رو گفت. اونایی که ریشه مغلولی دارن شبیهه مغلول ها هست قیافشون قشنگ معلومه اصن.

کردتبار 1398/9/21 -23:30

ناشناس خان کردآریایی توخودت یک نمونه مثال ازقوم آریایی بزن خوشی به دلت آلمان وایناهستیدماهم تواروپاوآمریکاهستیم دقیقاوردل خودتون

سینا 10 4 پاسخ 1398/7/23 -18:26

باید همه کردستان بشود جزو ایران. چه در سوریه و عراق، چه ترکیه

داوود 3 10 پاسخ 1398/7/23 -18:22

با سلام. اساسا تعیین هویت و یا رد و تایید گروههای قومی،با استفاده از شاهنامه فردوسی کار بی اساس و احساسی و بسیار نامعتبری هست.لطفا منابع مطالعاتی خودتونو تغییر بدین و تفاسیر و تحلیل های عوامانه که این چندسال به واسطه همه گیر شدن فضای مجازی،مثل یک اپیدمی خطرناک،به جان تاریخ و وقایع تاریخی افتاده رو از سر احساسات نئو ناسیونالیستی و یا پان کردی و پان ایرانی و...بیشتر از این منتشر نکنین. تاریخ مردم کرد بسیار مبهم و پیچیده ست و هیچ جایی در منابع معتبر از اصالتی که مورد ادعای تنظیم کنندگان و منتشر کنندگان این مطالب در فضای مجازی دم از اون میزنن،دیده نمیشه. از شما(خبر فوری)انتظار میره که حرفه ای تر و برمبنای حفظ اصول اخلاقی و انتقال حقایق تاریخی به نحو کامل و به دور از تحریف اقدام کنین. اینجور تعاریف ،حداقل در بخشی از مردم غیر کرد ایجاد حساسیت خواهد کرد. تمام ساکنین فعلی ایران(از ابتدای ورود در گذشته های دور تا این اوخر)همگی مهاجرانی هستن که از دیگر مناطق به این سرزمین وارد شده و ماندگار شدند.شاید عاملی مثل سرمای طولانی و خارج از حد توان انسان که در حدود ۲۷۰۰ سال پیش بخشهای بزرگی از زمین(قطب شمال و مناطق پیرامون و جنوبی تر آن مثل مناطق وسیعی از روسیه امروزی،سیبری،مغولستان،...و در اورپا مثل منطقه اسکاندیناوی و...)باعث مهاجرت اجباری ساکنین اون مناطق به مناطق گرم تر و جنوبی تر شد.در کمال تاسف و در نهایت حقیقت؛هیچ کدوم از اقوام ساکن در ایران هیچ اصالتی شبیه به افسانه هایی که هرروز بیشتر و بیشتر و جذاب تر برای عوام ساخته و پرداخته میشن،ندارن. مردم کرد بنا به روایات و مطالعات ژنتیکی از امتزاج اقوام و گروههای مختلفی مثل اعراب و یهودیان و مغولها و...در طول تاریخ شکل گرفتن،دقیقا مثل اکثر مردمان دیگه. برتری انسانها به هم،فقط در تقوا و پرهیزگاری اونهاست.

سمیرا 1398/7/23 -18:24

اگه مطلب رو کامل بخونید، اینجا هم همینو گفته. شما هم به درد فضای مجازی دچار شدین و فقط یه خط تیتر میخونین. چرا یه مطلب رو کامل نمیخونین تا بعد نقد درستی بکنین؟

شمس 1398/7/23 -20:29

اساسا دوست عزیز تاریخ از واژه تاریک یعنی چیز ناشناخته می اید و تاریخ هیچ جا و مکانی کاملا روشن و مشخص نیست دوم از ان شما به شاهنامه اعتماد نکن و ان را کنار قرار بده و نامعتبر بدان ولی فقط شاهنامه نیست داستان ویس و رامین بخوان و حدود ایران را متوجه شو این که منابع ایرانی را کاملا رد کنید و فقط منابع غربی را مورد تایید قرار دهیم از تفکر غرب زده شماست لطفا به همان منابع غرب یک سر بزن و حدعقل هرودوت و ... بخون و بعد تومار بنویس سوم دوست من این که چکسی از کجا به کجا کوچ کرده در کجای تاریخ مشخص وجود داره و تاریخ نوشته شده وجود داره فقط حدس و گمان هست و گمان های وجود دارد قوم ایرانی در همیجا بوده اند چرا که شما میبینی دفینه های پیدا شده که قریب به ۶۰۰۰ سال تمدن یکجا نشینی نشان میدهد خوب وقتی کشوری این قدمت داره چطور شما میگید کوچ شده یا نشد و بر چه اساسی خدا داند بهر حال اگر مطالب بالا دقیق نیست مطالب شما خالی از بی دقتی نمی باشد و بطور کلی چرا تاریخ همه دنیا را درست میبیند و فقط چشم در تاریخ این سرزمین و ذربین دنبال اشکالید

لشنی زند حسنوند 17 2 پاسخ 1398/7/23 -18:06

داخی کوردستان داخی لکستانَ هَربژی کوردستان هربژی لکستان

هی 13 1 پاسخ 1398/7/23 -17:55

بفهمم که کرد قوم نیست ، ملت کرد ملتی که صلح میخواد و اگر دید طرف ظلم میکنه قبول نمیکنه و بعدش چندتا نادان بر میگردن و میگن تروریست، روزش میاد ، چیزی نمونده، صبر داشته باشید ، به کوری چشم احمقهایی که چشم دیدن پرچم شرف رو ندارن ،

سیدحسین میرنجاتی 9 0 پاسخ 1398/7/23 -17:48

بنام الله سلام کلیه اقوام ایرانی اول ایرانی هستند بعد درداخل وطن اقوام ومذاهب قرار میگیرند بنده شاهد وناظر وهم رزم خیلی از برا دران پیشمرگ کرد بودم در یک صف وجلوتر ازمابا ضد انقلاب کرد میجنگنید وواقعان پیش مرگ واقعی بود راه بلد کوهنورد ماهر مقاوم مثل کوه استوار ضد انقلاب لقب ای که شایسته خودشان بود به برداران کرد باغیرت را می گفتند جاش ضد انقلاب در همه قوم ها نفوذ کرده بود ترکمن ترک جریان جمهوری دمکراتیک خلق شر یعتمدار عمامه برسر گناه هرکسی را به پای خودش حساب میکند حتی خداوند متعال

حیرت 1398/7/24 -00:27

شما تشریف ببرید غیرت آریایی رو در مزار شهدا ببینید از هر 10مزار شهید 8مزار محل شهادتش کردستان هست ما آدما دروغگو هستبم سنگ که دروغ نمیگه چرا کوردها که سابقه ترور چند صد ساله دارن رو میخای تطهیر کنی

رزمنده 1398/7/25 -23:07

جناب حیرت لطف کن تشریف بیار مزار شهدای کرمانشاه و ببین ۹۸۰۰ شهیدی را که این استان تقدیم کرده و آنوقت ببین بازم میتونی راحت قضاوت کنی. من به عنوان خانوده شهید از دستت خیلی دلخورم. البته اگر این چیزها برات مهمه. عراق جنگ را از قصرشیرین شروع کرد و در مرصاد به پایان رساند پس در جایی که بالغ بر ۸ سال دشمن عراقی وجود داره طبیعیه که رزمنده های زیادی شهید میشن و این خیلی احمقانه است که فکر کنی آنها را مردم کورد کشتن.

علی 11 1 پاسخ 1398/7/23 -17:47

درودخدا برکردهای عزیزچه درایران چه دران سه کشوردیگر لعنت خدا بردشمنانشون وادروغان که داره خون این بیچاره هارامیریزه ،اگرقدرتی داشتم اردوغان رابجای خودش مینشاندم ،،،دوستدارکردهای عزیزازاستان فارس هردینی باشین ایرانی هستین نه ترک نه عرب خدانابودکنه که کردهایمان را ازایران برد سوریه وترکیه

صاعد 15 2 پاسخ 1398/7/23 -17:39

من‌عاشق‌کرد‌ها‌وگویش‌هاش‌هستم‌ پاینده‌باش‌قوم‌کرد

احمد 1398/7/25 -01:08

ایران با همه اقوامش ایرانه ،جبهه پان ترک آذربایجان شوروی ،جبهه پان کورد و پ پ ک و جبهه الاحوازیه و .... مگه بمیرن تجزیه ایران را ببینند درود بر ترکها و کردها با غیرت ،نفرین بر متعصبان بی عقل هردو گروه که به خیال خودشان قهرمانان ملتشون هستند ولی ستون پنجم دشمن هستند

محمدی 12 1 پاسخ 1398/7/23 -17:33

کرد یعنی دلاور بودن کرد یعنی شرافت کرد یعنی انسانیت کرد یعنی اتحاد

محمد 9 2 پاسخ 1398/7/23 -17:15

در جواب کاربر م. ع همه جا خوب و بد داره در همه رسته های قومیتی گروهی پیدا میشن که افکارشون متقاوت باشه مثل ترک بان ها یا جدایی طلب های ترک یا جدایی طلب های عرب همه این ها هم به ایران دارن خیانت میکنن.ولی بدون شک اگر کردها و لر ها نبودن در زمان جنگ ، تو الان داشتی عربی تایپ میکردیو حرف میزدی نه فارسی.اونا که رفتن جنگیدن مهین پرست و دین دار بودن و خودشون رو ایرانی میدونستن.

ناشناس 1398/7/23 -20:20

طوری حرف میزنی انگار بقیه نشسته بودن خونه فقط اینا جنگیدن خود ترکا ببین چقدر شهید دادن نژاد پرست نیستم ها ولی قبول نمیکنم یه عده هر چی خواست بگن اگه بخواهیم حرمت ها حفظ بشه نباید به زبان کسی توهین کرد الان که ترکیه داره مناطقی رو میزنه اگه اشتباهم باشه تقصیر اردوغان نه اینکه همه ترکا اینطور باشن مشکل اصلی کردای سوریه اینه که فکر کردن با حمایت آمریکا میتونن واسه خودشون کشوری بسازن همانطور که کردای عراق همین فکرو کردن

سواری 1398/7/24 -00:32

این قوم فقط سواری میده یه روز سواری برای آمریکا یه روز اسرائیل یه روز آلمان مثلا عربستان و عراق و.. کشور مستقل هستند چه گلی سر مردمشون زدن که کوردها با کمک آمریکا بخاد کشور بسازه زنده باد اردوغان که میخاد این بازی و بازیچه بودن کوردها رو تمام کنه

یک کرد 6 4 پاسخ 1398/7/23 -17:07

در جواب م ع باید بگویم امثال تو باعث تبعیض نسبت به کردها هستند به حق حقوقشان احترام نمیگذارند در همین نظام جمهوری اسلامی تا به حال به قوم کرد و به عنوان نمونه در رده مدیریت میانی مثل استاندار استفاده نشده چون نظام بهشون اعتماد نداره یکی مثل تو تصمیم گیره مگه تو ترک لر عرب آدم بد پیدا نمیشه وقتی تبعیض امثال تو باعث بی اعتمادی نسبت به کردها میشه چگونه به حقشون برسند قوم کرد همیشه مورد ظلم واقع شده که انشالله خداوند تقاصش رو از مسببان تعدی نسبت به این قوم خواهد گرفت چطور آمار گروهگ های ضد انقلاب را به خوبی یاد دارید ولی پنج هزار چهارصد شهید که فقط در کردستان برای انقلاب داده شده رو به حساب نمیارید مگه خون تو از خون کردها رنگین تر است حال بماند آمار شهدای کرد آذربایجان غربی کرمانشاه که کرد سنی بودن شهید شدن

وطن اوغلو 3 28 پاسخ 1398/7/23 -16:54

یه مشت چرندیات تحویل مردم ندید اینا اقوامی هستند که از هندوستان آمده اند و جز ترور و قاچاق و کشتن سربازان این کشور کار خاصی برای این کشور نکرده اند در جنگ هم که خیانت کردند

یک کرد 1398/7/23 -19:14

چرند تو میگی تو از تبار مغولی که به خاک ایران آمدی اختلاس ر رانت خوار جیره خوار

کوراس 1398/7/23 -21:08

خخخخخ بخدا اگه ریشه و اصل و نسب خودتو بدونی

احمد 1398/7/23 -22:22

آقای وطن غولغولی من کردم پدربزرگم و برادرم شهید شدن پدرم آزادس خودم جانباز عمو وپسر عمه و اینا ک شهید شدن هیچ تو و امثال تو چکارکردین واس وطن بجز نفرت پراکنی خجالت بکشید امثال تو با ی تیم فوتبال آب ب آسیاب دشمن میریزن وای ب اینکه مسلح بشید

Me 1398/7/23 -22:49

امان از جهل

احمد 1398/7/25 -01:03

پان ها از شهید باکری عزیز ترک زبان ،از شهید حیدری اولین خلبان شهید کرد که بی سر به وطن بازگشت خجالت بکشید اولی از میاندوآب ترک و شیعه دومی از مهاباد کرد و سنی

آنا 12 1 پاسخ 1398/7/23 -16:38

کرد و لر و فارس و ترک و عرب و بلوچ و .....نداریم همه ایرانی هستیم و باید ایرانی بمانیم. باید قدر مرزبانان وفادار رو بدونیم من به عنوان یک فارس از همشون تشکر ویژه دارم. اما در مورد کردهای سوریه بحث کرد بودنشون نیست بحث سیاسی هست که سردمداراشون به کشورشون پشت کردند و به امریکا اعتماد کردن و نتیجه اعتماد سردمداران به امریکا حالا اواره شدن زنان و کودکان بی گناه شده. ممنون از نیروهای نظامی وطنم که امنیت ایران را فراهم میکنند.

یاس 3 20 پاسخ 1398/7/23 -16:36

نقشه بالا حقیقت نداره، من در شهریم که نقشه بالا کرد زده ولی یک دونه کرد نداریم. با این بهانه ها که کرد ها از ترک ها ایرانی تر هستن میخوان آذربایجان رو به کردها بدن ولی کور خواندن

آذربایجانی 1 21 پاسخ 1398/7/23 -16:28

واقعا باید تحقیق بشه چرا خبر فوری اینهمه رپورتاژ برای پ ک ک میره با اینکه اینهمه جنایت کردن، شاید بخاطر اینکه نشستن مرکز ایران خبر ندارن اینا تو مرزها به جان مسافرام رحم نمیکردن چه برسه به سربازا

ایرانی 1398/7/24 -01:46

صهیونیست جهانی همه جا وجود داره وپان فارس در جهت منافع صهیونیست کار میکنه وهمانند آنها در بازیچه قرار دادن کوردها نقش بازی میکنه

احمد 1398/7/25 -00:58

سلام همه اقوام ایرانی ،ایرانی هستند ،مرگ بر پان ها ،حالا از هر قومیت غریب به سیصد هزار شهید در جنگ تحمیلی دادیم دویست هزار در اهواز و ... آیا انصافه بگیم برید به گلزار شهدا سر بزنید همه در منطقه عرب کشورمان شهید شده اند و نتیجه بگیریم عربهای غیور کشورمان ضد انقلابند ،این درست نیست کردستان تحت تهاجم استعمار بوده ایرانی ها برای دفاع آنجا رفته اند بوده اند عده ای فریب خورده که در دسته آنها بوده اند دیگه انصاف نیست همه کردها عزیز را تروریست و ...بدانیم در یک روستای کردنشین منطقه ما ۱۲شهید تقدیم انقلاب شده ،روستای ترک نشین ما سه نفر ،این قیاس ها درست نیست .اتحاد ،برادری و همنوع دوستی رمز پیروزی ماست

احسان رستمی 8 0 پاسخ 1398/7/23 -16:25

عالی و بسیار آموزنده بود امیدوارم باز هم تو کانالتون از. این اخبار مربوط به کردها بزارید ممنون و موفق باشید

هدیه 1398/7/24 -01:45

نوش جان خوشت اومد نه؟ کوردها رو آمریکا و اسرائیل و... سواری گرفتن حالا هم نوبت سواری دادن به آریایی های پان فارسه

کرد 29 8 پاسخ 1398/7/23 -15:27

خداوندنسل کردهاراکه ایرانی اصیل وباغیرت ومردانه هستنددرپناه خودش و ائمه معصوم حفظ کندآمین درودبرکردهای غیور

علی شیرازی 26 6 پاسخ 1398/7/23 -15:05

حساب کردهای عزیز از پژاک و پ ک ک و تروریست ها جداست .

علی 21 9 پاسخ 1398/7/23 -13:35

روزی برسه که خداوند انتقام تمام کردهای این چندکشوررا ازدشمنانشون بگیره مابایدبرااینها دفاع کنیم چراکه ازماومسلمانند ریشه کرد ایرانی است نه عرب نه ترک هستند مظلوم زحمت کش بیگناه زرنگ اینها حالا باید جزع جنگ جویانه ماباشند اول خدا دوم مابایدپناهشون بدیم ،فعلا که اردوغان شده قاتلشون پناه میبریم بخدا،امان ازغیرتشون تعصبشون این کردهای عزیز،درپناه خدا باشند

م .ع 1398/7/23 -15:11

ببخشید که بیش از 35 درصد ایران ترک و 5 درصد عرب هستند و 9 درصد کرد ماهرچی از کردها دیدیم خیانت به ایران و کشتن سربازان مرزی و خیانت در جنگ تحمیلی و تشکیل گروههای تروریستی پژاک و پ پ ک و ... است فکر نمیکنم شهری در ایران باشد که چند شهید کشته شده توسط تروریستهای کرد نداشته باشند حالا مقایسه کن با لرها و عربها و تر کها و غیره که 5 و 6 برابر کردها هستند اما هیچ وقتاقدام به جنایت و قتل در قبال هموطنان و سربازان مدافع مرز خود نمیکنند و هیچکدام هم گروهک تروریستی مسلح ندارند درصد بیشتری از جمعیت ایران ترک و عرب و .... هستند و ایران مجموع اقوام است کرد با غیرت

کاربر ناشناس 1398/7/23 -15:39

خداوند نسل کردهاراکه ایرانی اصیل وباغیرت هستندودرجنگ تحمیلی مردانه پابه پای دیگران جنگیدندومال جوانشان را فدای کشورکردند در پناه خودش و ائمه معصومین حفظ کندآمین درودبرکردهای غیور

اصغر 1398/7/23 -16:35

لعنت برالاغان ترکیه

ناشناس 1398/7/23 -17:05

ما با اینکه تو سوریه چه اتفاقی میفته خبر نداریم اما اینکه تو بگی کردا مال ایرانن و ترکا نه اینو بدون که ترک و ایران یکی اند موقعی که حرف میزنی به جای خود شیرینی یکم فکر کن

شمس 1398/7/23 -19:38

این که کرد ها ایرانی هستند و عزیز درست ولی ترک و عرب هم هم وطن و ایرانی هستند ما نباید بخاطر استباهات دیگر نقاط دنیا با یکدیگر بد شویم خدا همه مردم ایران حفظ کنه و ترکیه هم دست از جنگ برداردو یک راه نیکو برای رفع نگرانی ها پدید اید

شهروند۱ 20 8 پاسخ 1398/7/23 -12:42

سلام عالی بود دستمریزاد

امیر خان 1398/7/23 -17:42

اگر متن رو به صورت کامل بخونید متوجه خواهید شد بزرگترین ظلم در طول تاریخ بشریت به کرد ها شده وقتی که از قدمت حرف زده میشه ببینید و بنگردید که سه کشور ترکیه، عراق، و سوریه پس از جنگ جهانی اول و فروپاشی عثمانی با توافق انگلستان، در سال ۱۹۲۳ تأسیس شدند. با توجه به میزان جمعیت در شهر های کرد نشین بالاترین شهدا در جنگ تحمیلی با صدام ملعون رو داشتن. بزرگترین دشمن صدام کرد ها بودن که در زمان جنگ با ایران در مقابله با صدام ایستادن و علیه ایران اقدامی انجام نکردند... چون خود را ایران و ایرانی میدانند.

شمس 1398/7/23 -19:43

خدا هر که خود را ایران و ایرانی میداند حفظ کند ما در جنگ از همه قومی داشتیم و همینطور خائنین به وطن از همه جا بودند و هنوز هم ایران دوستان و ضد ایران وجود داره فقط پاینده ایران

س ی 1398/7/23 -22:13

عمده مشکل کردها آلت بودنشونه یک روز دست امریکا یک روز دست اسد یه روز دست روس مشکل بعدیشون اینه که خودشون مشکل هستند وتو چهار کشوری هستن با دولت مرکزیشون مشکل وزاویه دارن

مسعود کاسان 1398/7/24 -01:18

مقاله خوبی بود دست مریزاد احسنت بر پویسنده

خبر فوری در شبکه های اجتماعی
khabarfoori in social networks