ترکش‌های جنگ یمن بر پیکر امنیت منطقه و اقتصاد جهان

این تنش ها علاوه بر این که مسئله پیچیده تنش میان ایران و آمریکا را دشوارتر کرده ، بلکه امنیت انرژی جهان را حتی بیش از پیش تحت تاثیر قرار داده است.

 نکته‌ای که بیش از آمار تلفات انسانی در این جنگ جلب توجه می‌کند، تغییر قابل توجه در اهداف حوثی‌ها در خاک عربستان سعودی است. حوثی ها دامنه حملات خود را از اهداف و تاسیسات نظامی به مراکز فرودگاهی و تاسیسات نفت و گاز گسترش داده اند. این تغییر تاکتیک حوثی ها، به ابزاری استراتژیک برای آنها با هدف تاثیرگذاری بر وضعیت ژئوپلیتیک منطقه تبدیل شده است.

 پیامدهای این استراتژی در حال حاضر بطور گسترده به خارج از منطقه نیز سرایت کرده است. پس از حملات به فرودگاه‌های عربستان، قیمت‌های نفت در بازارهای جهانی افزایش یافت. پس از تنگه هرمز، اکنون تنگه باب‌المندب نیز به عنوان دو آبراه کلیدی، هر دو تحت شرایط سخت و خطرناک قرار دارند. هزینه‌های جهانی انرژی و کشتیرانی همزمان در حال افزایش است و در چنین شرایطی، بخش‌های تولید و تجارت آسیب پذیرترین بخش ها خواهند بود.

بسیاری از کشورها پروازهای خود را به عربستان سعودی و کشورهای همسایه را به حالت تعلیق درآورده یا لغو کرده‌اند و تعدادی از کشورها نیز هشدارهای مسافرتی صادر کرده اند. این تبعات بدان معنا است که هزینه این جنگ تنها متوجه طرفین جنگ نمی شود بلکه اقتصاد جهانی و شمار بی‌شماری از مردم عادی را نیز ناگزیر به پرداخت هزینه می کند.

علاوه بر این، گسترش دامنه درگیری یمن در حال طراحی چشم‌انداز امنیتی جدیدی برای منطقه است. امضای «توافق‌نامه دفاعی مکّه» بین عربستان، ترکیه و پاکستان و استقرار نیروهای نظامی پاکستان در عربستان، آرایش امنیتی منطقه را تغییر داده است. حتی آمریکا هم گفته است که احتمال دارد به عملیات نظامی علیه حوثی‌ها ملحق شود. درصورت ملحق شدن نیروهای فرامنطقه ای به عملیات نظامی علیه حوثی ها، می تواند شرایط خطرناک تر و آشفته تری را در خاورمیانه و منطقه خلیج فارس رقم بزند.

حملات مداوم حوثی‌ها به فرودگاه‌های عربستان چندین پیامد گسترده به همراه دارد:

نخست: این حملات توجه و منابع نظامی آمریکا را به خود معطوف می‌کند. واشنگتن باید دقیقا بررسی کند که آیا به این جنگ ملحق شود یا از باز کردن یک جبهه جدید خودداری کند.

دوم: حملات حوثی ها، اهرم و برگ برنده دیگری در اختیار ایران قرار داده است که می‌تواند در هر زمان برای داشتن دست برتر در مذاکرات از آن استفاده کند. هرچه آمریکا بیشتر تهدید به اقدام نظامی کند، گرفتن امتیاز از ایران در موضوعات هسته‌ای و تحریم‌ها دشوارتر می‌شود.

سوم: برخی از تحلیلگران بر این باورند که حملات به فرودگاه‌ها باعث تلفاتی در میان شهروندان آمریکایی شده است، که این امر می تواند موجب حمایت سیاسی بیشتر در داخل آمریکا برای اتخاذ موضع سخت‌تر در قبال ایران شود. از سوی دیگر، در ایران نیز فشارهای خارجی اغلب به ابزاری برای تقویت انسجام داخلی تبدیل می‌شود.

با وجود تمام این شرایط سخت و تنش ها، نکته امیدوار کننده این است که کانال‌های دیپلماتیک هنوز بسته نشده‌اند. سید عباس عراقچی و فیصل بن فرحان وزیران امور خارجه ایران و عربستان، یکشنبه شب در تماسی تلفنی به تبادل نظر درباره تشدید اخیر درگیری‌های منطقه‌ای و تلاش‌ها برای کاهش تنش پرداختند. عربستان سعودی و ایران در سال ۲۰۲۳ با میانجیگری چین روابط دیپلماتیک خود را از سر گرفتند. توانایی آن‌ها برای برقراری ارتباط مستقیم در خصوص مسئله یمن نشان می‌دهد که کانال‌های دیپلماسی و گفت و گو میان کشورهای منطقه همچنان می تواند موثر باشد.

تجربه های عینی و حقایق نشان داده‌اند که روش های نظامی نه تنها منجر به صلح واقعی نمی شوند، بلکه هرگونه تشدید نظامی باعث ایجاد نفرت بیشتر، شکاف‌های عمیق‌تر و یک فاجعه انسانی می‌شود که جبران آن به‌مراتب دشوارتر خواهد بود.

حدود ۱۲ درصد از تجارت جهانی از طریق تنگه باب‌المندب جابه‌جا می‌شود که رقم بسیار قابل توجهی است. هرگونه تضعیف امنیت این شاهراه ، هرگونه افزایش در قیمت نفت، لغو پروازها و مشکلات ناشی از آن برای مردم، همگی به یک واقعیت روشن اشاره دارند: هیچ طرفی نمی تواند از تبعات این جنگ در امان بماند. تنها با دور کردن آتش جنگ از تاسیسات غیرنظامی است که همه طرف‌ها فرصت بهتری برای بازگشت به میز مذاکره خواهند داشت. این امر نه تنها به برقراری آتش‌بس در یمن کمک می‌کند، بلکه باعث حفظ امنیت مسیرهای جهانی انرژی و ثبات اقتصادی نیز خواهد شد.