آمار دقیقی از تعداد کودکان زباله گرد در کشور وجود ندارد

فاطمه سلطانی در پاسخ به پرسشی درباره اثرگذاری واقعی اقدامات سازمان بهزیستی در ساماندهی کودکان کار و خیابان در سطح شهرها مبنی بر اینکه آیا این اقدامات واقعا اثرگذار بوده یا منجر به انتقال آن‌ها به کارگاه‌های زیرزمینی و انبارها شده است؟ اینطور توضیح داد: سال گذشته حدود ۹۰۰۰ نفر از کودکان کار و خیابان خدمات روزانه و ۳۰۰۰ نفر خدمات شبانه روزی از مراکز سازمان بهزیستی خدمات دریافت کرده‌اند؛ اما باید میان کودکان کار و کودکان زباله‌گرد تفاوت قائل شد، درباره تعداد کودکان زباله‌گرد، هیچ‌کس آمار دقیقی ندارد و تاکنون از هیچ مرجعی آمار رسمی درباره تعداد کودکان زباله‌گرد دریافت نشده‌ است.

سرپرست مرکز اورژانس اجتماعی، پیشگیری از آسیب‌ها و بازتوانی اعتیاد سازمان بهزیستی کشور ادامه داد: حساسیت سازمان‌ها نسبت به کودکان زباله‌گرد افزایش پیدا کرده است. در مقطعی، شهردار وقت بخشنامه‌ای به پیمانکاران ابلاغ کرده بود که از کودکان استفاده نکنند و این موضوع نیز پیگیری می‌شد و گزارش آن را دریافت می‌کردند. در تهران، ورود شهرداری و مسئولیتی که دکتر زاکانی از دوره آیت‌الله شهید رئیسی به‌عنوان نماینده ایشان در تهران بر عهده داشتند و این روند در دوره دکتر پزشکیان نیز استمرار پیدا کرد، موجب شد گروه‌هایی تشکیل شوند و اقدامات لازم انجام شود و همچنان نیز قوه قضاییه، سازمان بهزیستی و وزارت کشور پای کار هستند.

سلطانی تصریح کرد: در نتیجه این اقدامات، حضور کودکان در چهارراه‌ها تا حدودی کاهش پیدا کرد که اقدام خوبی است؛ اما نباید فراموش کنیم که با توجه به شرایط اقتصادی کشور، نباید از این بابت خیالمان راحت باشد که چون کودکان را در چهارراه‌ها نمی‌بینیم، پس دیگر کودک کار در موقعیت خیابان وجود ندارد، چراکه معمولاً در چنین شرایطی، به‌ویژه اگر اقداماتی با رویکرد طرح های «جمع آوری" زیاد شود، طبیعی است که کودکان کمتر در خیابان حاضر می‌شوند و ممکن است به سمت کارگاه‌های زیرزمینی یا فضاهای بی‌دفاع شهری بروند؛ مکان‌هایی که کنترل چندانی بر آن‌ها نداریم.

وی ادامه داد: با این حال، اقداماتی که با هماهنگی دستگاه‌های مختلف انجام شده است، می‌تواند به ایجاد الگویی برای شناسایی و جذب به‌موقع، حمایت به‌موقع و ارجاع به‌موقع کودکان کار و خیابان کمک کند تا دست‌کم آثار منفی حضور کودکان در خیابان کاهش پیدا کند.

سلطانی در پاسخ به پرسشی درباره تعداد کودکانی که عضو باندهای سازمان‌یافته هستند، گفت: در این زمینه هیچ آمار دقیقی ندارد، البته وجود بهره‌کشی از کودکان در قالب باند را نفی نمی‌کنم. اما اغلب کودکان کار و خیابان در حال حاضر برای تأمین معاش خانواده‌هایشان کار می‌کنند. اما در مجموع خوشبختانه نهادهای انتظامی و امنیتی کشور در این زمینه اشراف خوبی دارند، با این حال، بیشتر کودکان با خانواده‌های خود ارتباط دارند. نباید این‌گونه نگاه کنیم که همه این کودکان مجرم هستند یا با قانون تعارض دارند و حتی برخی از کارهایی که انجام می‌دهند، ماهیت جرم ندارد.

سرپرست مرکز اورژانس اجتماعی، پیشگیری از آسیب‌ها و بازتوانی اعتیاد سازمان بهزیستی کشور با اشاره به مقررات قانونی مرتبط با کار کودکان گفت: طبق ماده ۷۹ قانون کار، اشتغال افراد زیر ۱۵ سال ممنوع شده است و پیمان‌نامه حقوق کودک نیز محدودیت‌هایی را در این زمینه در نظر گرفته است. در عین حال، در ماده ۸۰ قانون کار، افراد ۱۵ تا ۱۸ سال به‌عنوان کارگر نوجوان شناخته شده‌اند. در ماده ۸۳ قانون کار، برای ساعات کار نوجوانان محدودیت‌هایی در نظر گرفته شده و بر اساس ماده ۸۴ نیز باید کار نوجوان به جسم و روح او آسیب نرساند. این افراد همچنین مشمول بیمه تأمین اجتماعی می‌شوند.

سرپرست مرکز اورژانس اجتماعی سازمان بهزیستی کشور ادامه داد: از سوی دیگر، بر اساس پیمان‌نامه حقوق کودک و مقاوله‌نامه ۱۸۲ سازمان بین‌المللی کار، کشورها موظف شده‌اند مشاغلی را که کودکان نباید در آن‌ها فعالیت کنند، مشخص کنند.