موشک هسته‌ای M۵۱ که فرانسه آزمایش کرد چه بود؟
فرانسه در بحبوحه تنش‌ها با روسیه، موشک هسته‌ای ارتقایافته خود را آزمایش کرده است. این خبر از چندین جهت مهم است.
وزارت دفاع فرانسه روز سه‌شنبه اعلام کرد که این کشور نخستین آزمایش پرتاب نسل جدید موشک بالستیک زیردریایی‌پرتاب M۵۱.۳ را انجام داده است؛ اقدامی که در رسانه های غربی، سیگنالی در بحبوحه افزایش تنش‌ها با روسیه، عنوان شده اما آزمایش یک موشک بالستیک با قابلیت حمل سلاح اتمی برای ایرانی ها همیشه یک خبر مهم است.
موشک M۵۱.۳ که آزمایش شده به کلاهک هسته‌ای مجهز نبوده و در سواحل بریتانی در غرب فرانسه پرتاب شده است. وزارت دفاع فرانسه اعلام کرد این آزمایش بخشی از عملیاتی برای تأیید توانایی زیردریایی هسته‌ای «ویجیلینت» در به‌کارگیری این سلاح پس از انجام یک دوره تعمیرات اساسی بود.
وزارت دفاع فرانسه در بیانیه‌ای اعلام کرد این پرتاب بدون محموله جنگی و کاملاً مطابق با تعهدات بین‌المللی انجام شده است.
اگرچه در اطلاعیه وزارت دفاع فرانسه هیچ اشاره‌ای به روسیه نشده بود، این آزمایش پس از آن انجام شد که ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، هفته گذشته به غرب هشدار داد که با تهدید منطقه برون‌بومی روسیه یعنی کالینینگراد، تنش‌ها بر سر اوکراین را تشدید نکند؛ منطقه‌ای که میان کشور‌های عضو اتحادیه اروپا، لهستان و لیتوانی، قرار گرفته و مسکو اعلام کرده است در صورت لزوم با استفاده از سلاح هسته‌ای از آن دفاع خواهد کرد.
ناتو اعلام کرده است که هیچ‌یک از «رزمایش‌ها یا فعالیت‌های» این ائتلاف تهدیدی علیه خاک فدراسیون روسیه محسوب نمی‌شود. پوتین نیز گفته است روسیه برنامه‌ای برای حمله به هیچ کشور اروپایی ندارد و خواهان همزیستی مسالمت‌آمیز است.امانوئل مکرون در ویدئویی که در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد و در آن در حال تماشای لحظه پرتاب موشک بود، گفت:«امروز ما قدرتمندتر هستیم. پیام به‌صورت کاملاً روشن و رسا برای هر کسی که باید آن را دریافت کند، ارسال شد.»
مکرون در ماه مارس اعلام کرده بود که فرانسه تعداد تسلیحات هسته‌ای خود را افزایش خواهد داد و طرحی را برای ارائه همکاری هسته‌ای به شرکای اروپایی آغاز کرد. این طرح شامل برگزاری رزمایش‌های مشترک، امکان استقرار کوتاه‌مدت تجهیزات دارای قابلیت هسته‌ای در خاک کشور‌های متحد و افزایش رایزنی‌ها درباره مسائل هسته‌ای بود.
از آن زمان، تأکید بر آمادگی فرانسه برای پرداخت هزینه‌های دفاع از ارزش‌ها و امنیت خود به موضوعی ثابت در مواضع این کشور تبدیل شده است.
توان هسته ای فرانسه چقدر است؟
فرانسه سالانه حدود ۵.۶ میلیارد یورو برای حفظ زرادخانه هسته‌ای خود هزینه می‌کند. این زرادخانه شامل ۲۹۰ سلاح هسته‌ای زیردریایی‌پرتاب و هواپرتاب است و چهارمین زرادخانه هسته‌ای بزرگ جهان محسوب می‌شود.
بریتانیا ۲۲۵ کلاهک هسته‌ای دارد، در حالی که روسیه و آمریکا هر کدام بیش از ۵ هزار کلاهک هسته‌ای در اختیار دارند.
موشک M۵۱.۳ که به تازگی آزمایش شد چه ویژگی هایی دارد؟
M۵۱.۳ جدیدترین نسخه از خانواده موشک‌هایی است که در اکتبر ۲۰۲۵ وارد خدمت شد و بخشی از برنامه نوسازی توان بازدارندگی هسته‌ای فرانسه به شمار می‌رود.
پاریس برد موشک M۵۱.۳ را اعلام نمی‌کند. برآورد‌های منتشرشده درباره خانواده موشک‌های M۵۱ عموماً برد آن را حدود ۹ هزار کیلومتر یا بیشتر تخمین می‌زنند؛ با این حال، مقام‌های فرانسوی گفته‌اند نسخه جدید می‌تواند مسافت بیشتری را طی کند.
پیشران این موشک‌ها یک موتور موشکی سه‌مرحله‌ای با سوخت جامد است که با پیشران کامپوزیتی بر پایه پرکلرات آمونیوم کار می کند.سرعت این موشک به حدود ماخ ۲۵ می رسد.
موشکی با توان هسته ای
مهم‌ترین ویژگی M۵۱، قابلیت حمل چند کلاهک هسته‌ای مستقل است.
نسخه M۵۱.۱ می‌تواند بین ۶ تا ۱۰ کلاهک گرماهسته‌ای TN۷۵ را حمل کند. این کلاهک‌ها از نوع MIRV هستند؛ به این معنا که کلاهک‌های موجود در یک موشک می‌توانند پس از پرتاب، به‌صورت مستقل به سمت اهداف متفاوت هدایت شوند.
نسخه بعدی، یعنی M۵۱.۲، به کلاهک هسته‌ای جدیدتر TNO مجهز شده است. در اطلاعات منتشرشده، قدرت این کلاهک حدود ۱۰۰ کیلوتن و دقت آن با شاخص CEP حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ متر ذکر شده است.
M۵۱ همچنین از سامانه هدایت نجومی ـ اینرسیایی استفاده می‌کند و در طراحی آن قابلیت‌هایی برای افزایش احتمال عبور از سامانه‌های دفاع موشکی در نظر گرفته شده است. استفاده از سامانه ماهواره‌ای اروپایی گالیله نیز برای ارتقای سامانه هدایت آن پیش‌بینی شده است.
اما M۵۱.۳؛ نسل جدید بازدارندگی هسته‌ای فرانسه است.
فرانسه در سال‌های اخیر توسعه این خانواده را متوقف نکرده است. نسخه M۵۱.۳ پس از آزمایش موفق در نوامبر ۲۰۲۳، طبق اطلاعات ارائه‌شده در اواخر سال ۲۰۲۵ وارد خدمت عملیاتی شد.
هدف از توسعه M۵۱.۳، افزایش توان موشک در چند حوزه از جمله برد، دقت و قابلیت نفوذ عنوان شده است. این نسخه همچنان بخشی از برنامه گسترده فرانسه برای مدرن‌سازی نیروی بازدارندگی هسته‌ای خود محسوب می‌شود.
آزمایش اخیر، نخستین آزمایش این نسخه از روی یک زیردریایی بالستیک عنوان شده است؛ آزمایش‌های پیشین M۵۱.۳ از تأسیسات زمینی انجام شده بودند.
فرانسه در حال حاضر چهار زیردریایی بالستیک کلاس Triomphant در اختیار دارد که بخش دریایی بازدارندگی هسته‌ای این کشور را تشکیل می‌دهند. در کنار آن، توسعه نسخه M۵۱.۴ نیز آغاز شده است؛ قراردادی که در سال ۲۰۲۵ برای توسعه و تولید نسل چهارم این موشک به ArianeGroup واگذار شد.
در مجموع، M۵۱ را می‌توان یکی از مهم‌ترین اجزای توان بازدارندگی هسته‌ای فرانسه دانست؛ موشکی که برد بین‌قاره‌ای، قابلیت پرتاب از زیردریایی، سرعت بسیار بالا و امکان حمل چند کلاهک مستقل هسته‌ای را در یک سامانه واحد ترکیب کرده است.
فرانسه زرادخانه هسته‌ای خود را بر پایه تسلیحات هواپرتاب و دریاپرتاب بنا کرده است و چهار زیردریایی مجهز به موشک‌های بالستیک، ستون اصلی توان بازدارندگی هسته‌ای این کشور در دریا را تشکیل می‌دهند.
