سیاست جدید ایران در خلیج فارس؛ آغاز حملات شدید شبانه به نفتکش‌های متخلف/ واکنش آمریکا چه خواهد بود؛ بشکه باروت منفجر می‌شود؟

به گزارش خبرفوری، بر اساس گزارش‌های منتشرشده، نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در بازه پنج‌ روزه حداقل ۷ نفتکش «متخلف» را در  آبراه راهبردی تنگه هرمز هدف قرار داده است. رسانه‌های داخلی اعلام کرده‌اند که در این حملات از موشک و پهپاد استفاده شده و بیش از ده نفتکش هدف اصابت قرار گرفته‌اند. روز یکشنبه نیز یک نفتکش پانامایی هنگام عبور از تنگه، هدف یک پرتابه ناشناس قرار گرفت. طبق آمارهای رسمی، از اواخر فوریه تاکنون ۹۳ کشتی هدف حمله قرار گرفته اند. اما علت حملات فزاینده ایران به نفتکش‌های متخلف چیست؟

چرا ایران حملات خود را تشدید کرده است؟

تحلیلگران معتقدند این حملات تنها اقدامی تلافی‌جویانه علیه آمریکا و محاصره دریایی‌اش نیست، بلکه ریشه در نگرانی عمیق‌تر تهران دارد: از دست دادن تدریجی کنترل راهبردی بر مهم‌ترین گلوگاه نفتی جهان. ایران در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ و در پی حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به خاک خود، کنترل تنگه هرمز را تشدید کرد و مسیر امن کشتی‌های وابسته به این دو رژیم را مسدود ساخت. این مساله آمریکا و اسرائیل را مجبور به عقب‌نشینی و آتش‌بس کرد.

همچنین، حملات محدود ایران نقشه ترامپ برای کنترل قیمت نفت و حتی بنزین را نقش بر آب می‌کند. هم‌اکنون قیمت نفت برنت از ۱۰۵ دلار فراتر رفته و این جهش قیمتی مستقیما معلول حملات چند شب اخیر ایران به نفتکش‌های متخلف در تنگه هرمز است.

از سوی دیگر، آمریکا با اعمال محاصره دریایی بر بنادر ایران از آوریل ۲۰۲۶، صادرات نفت ایران را محدود کرده است. واشنگتن اعلام کرده نفتکش‌های ایرانی را که به «ناوگان سایه» تعلق دارند و به تأمین مالی نهادهای مختلف جمهوری اسلامی ایران کمک می‌کنند، هدف قرار می‌دهد. در مقابل، ایران نیز با هدف قرار دادن نفتکش‌های مرتبط با متحدان آمریکا در منطقه، هزینه اقتصادی این محاصره را افزایش می‌دهد.

بنابراین، می‌توان حملات اخیر ایران به نفتکش‌ها را در راستای یک ضرورت راهبردی تفسیر کرد؛ ضرورتی که می‌تواند سرنوشت جنگ ایران و آمریکا یا مذاکره و توافق این دو را تعیین کند: تداوم کنترل بر تنگه هرمز.

هدف راهبردی ایران چیست؟

برخی تحلیلگران معتقدند هدف اصلی تهران تبدیل تنگه هرمز به ابزار اصلی در مذاکرات سیاسی با آمریکا است. وزیر امور خارجه آمریکا، مارکو روبیو، اعلام کرده که ایران این آبراه را به «ابزار فشار» تبدیل کرده است. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، نیز تأکید کرده که «تنگه هرمز با تهدید یا فشار باز نخواهد شد» و ایران عقب‌نشینی نخواهد کرد.

تهران همچنین درصدد است با افزایش هزینه حمل‌ونقل دریایی، شرکت‌های کشتیرانی و اقتصاد جهانی را تحت فشار قرار دهد. حق بیمه جنگ برای هر سفر نفتکش به ۲۰ میلیون دلار رسیده و دستمزد خدمه برای عبور از هرمز تا ۱۰۰ هزار دلار در ماه افزایش یافته است. این فشار اقتصادی با هدف وادار کردن واشنگتن به عقب‌نشینی از سیاست‌های تحریمی طراحی شده است. این ارزیابی نشان می‌دهد اولویت راهبردی ایران از برنامه هسته‌ای به کنترل تنگه هرمز تغییر کرده است و در حال حاضر، کنترل تنگه هرمز مهم‌ترین اولویت نظامی - استراتژیک ایران به حساب می‌آید.

آیا این تنش‌ها به جنگ تمام‌عیار منجر می‌شود؟

یک ارزیابی اطلاعاتی-نظامی آمریکا نشان می‌دهد که هرگونه تلاش برای بازگشایی اجباری تنگه هرمز می‌تواند واشنگتن را وارد جنگی طولانی، پرهزینه و فرسایشی کند که موفقیت آن تضمین‌شده نیست.

با این حال، برخی تحلیلگران معتقدند تشدید تنش‌ها ممکن است "تاکتیکی حساب‌شده" برای تقویت موضع دو طرف در میز مذاکره باشد، نه مقدمه‌ای برای جنگ تمام‌عیار. آمریکا با اتخاذ دکترین «نفتکش در برابر نفتکش»، به هر حمله ایران پاسخ متقابل می‌دهد، اما تاکنون از تشدید همه‌جانبه پرهیز کرده است. ایران نیز حملات خود را کنترل کرده و مانند جنگ ۴۰ روزه حمله نمی‌کند. این نشان می‌دهد که جنگ در تنگه هرمز هنوز کنترل شده است و به اصطلاح، از دست طرف‌های آن در نرفته است.

با این حال، خطر "محاسبه اشتباه" همیشه جدی است و همواره باید آن را در نظر گرفت. ادامه حملات و پاسخ‌های متقابل می‌تواند به‌سرعت از کنترل خارج شود، به‌ویژه اگر یکی از طرفین متحمل تلفات سنگین شود. تجربه جنگ نفتکش‌ها در دهه ۱۹۸۰ نشان می‌دهد که چنین درگیری‌هایی به‌سادگی می‌توانند قدرت‌های خارجی را به کام یک جنگ گسترده‌تر بکشانند.

تحلیلگران معتقدند در شرایط کنونی، تنگه هرمز به «بشکه باروت» منطقه تبدیل شده و هر رخداد کوچکی می‌تواند جرقه‌ای برای یک جنگ تمام‌عیار باشد. آنچه مسلم است، آینده این آبراه راهبردی نه تنها بر اقتصاد جهانی، بلکه بر صلح و امنیت کل خاورمیانه تأثیر تعیین‌کننده خواهد داشت.