آهنگساز بریتانیایی صدای انفجارهای رادیویی کیهان را به موسیقی تبدیل کرد

انفجار‌های رادیویی سریعی که از کهکشان‌های دوردست به زمین می‌رسند، حالا در یک کلیسای جامع در فنلاند به صدا درمی‌آیند. یک آهنگ‌ساز با تبدیل داده‌های این پدیده‌های کیهانی به صوت، اثری ساخته است که با ۱۲ بلندگو در فضای کلیسای جامع «اولو» (Oulu) پخش می‌شود. در ۲۱ نوامبر (۳۰ آبان) نیز گروهی ۳۰ نفره از خوانندگان به این اجرا می‌پیوندند.

فوران‌های رادیویی سریع از شدیدترین رویدادهای شناخته‌شده در جهان هستند. هر فوران در چند میلی‌ثانیه، به‌اندازه سه روز تابش خورشید انرژی آزاد می‌کند. این پدیده‌ها حتی برای لحظاتی از یک کهکشان کامل درخشان‌تر هستند.

نخستین فوران یا انفجار رادیویی سریع در سال ۲۰۰۷ شناسایی شد. از آن زمان، اخترشناسان هزاران نمونه از آن‌ها را ثبت کرده‌اند. بااین‌حال، هنوز دقیقاً مشخص نیست چه فرایندی این فوران‌های قدرتمند را ایجاد می‌کند. برخی شواهد جدید به محیط اطراف ستاره‌های نوترونی چرخان اشاره دارند.

این فوران‌ها فقط چند هزارم ثانیه دوام دارند. به همین دلیل، ثبت آن‌ها به تلسکوپ‌هایی نیاز دارد که در زمان مناسب به بخش درستی از آسمان نگاه کنند.

تلسکوپ رادیویی CHIME در کانادا با میدان دید گسترده و یک ابررایانه، شناسایی این رویدادها را متحول کرد. این تلسکوپ در نخستین سال فعالیت خود، تعداد فوران‌های شناخته‌شده را بیش از چهار برابر افزایش داد. CHIME بین سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۳، تعداد ۴۵۳۹ فوران از ۳۶۴۱ منبع را ثبت کرد.

انفجارهای رادیویی سریع چگونه به موسیقی برای کلیسای جامع تبدیل شدند؟

چشم انسان قادر به دیدن این فوران‌ها نیست؛ زیرا آن‌ها پالس‌هایی از امواج رادیویی هستند، نه نور مرئی. گوش انسان نیز به‌طور طبیعی نمی‌تواند آن‌ها را بشنود. اما «اندرو ملچیور» (Andrew Melchior)، آهنگ‌ساز، با همکاری «کیوشی ماسویی» (Kiyoshi Masui)، استاد فیزیک دانشگاه MIT، این داده‌ها را به صدا تبدیل کرده است.

موسیقی فوران‌های رادیویی سریع، با نام «لوگوس» (The Logos)، از اوایل آوریل هر روز در کلیسای جامع اولو در فنلاند پخش می‌شود. قرار است اجرای آن تا پایان ۲۰۲۶ ادامه داشته باشد. در این فرایند که «صوتی‌سازی داده‌ها» نام دارد، ساختار هر سیگنال واقعی به زیر و بمی‌های مختلف صدا تبدیل می‌شود.

دوازده بلندگو در نقاط مختلف کلیسای جامع، صداهای حاصل را پخش می‌کنند. نتیجه، ترکیبی از زمزمه‌ها، غرش‌ها، صداهای انفجاری و سوت‌های کوتاه است. هرکدام از این صداها بازتاب یک سیگنال رادیویی واقعی از اعماق فضاست.

قدمت این سیگنال‌ها نیز شگفت‌انگیز است. بر اساس توضیحات ملچیور، جوان‌ترین فوران‌های استفاده‌شده در این اثر حدود ۵۰ میلیون سال قدمت دارند. قدیمی‌ترین آن‌ها نیز به حدود ۸ تا ۹ میلیارد سال پیش بازمی‌گردند.

فیزیک انتشار امواج نیز در صدایی که شنیده می‌شود نقش دارد. امواج با فرکانس بالاتر زودتر از فرکانس‌های پایین‌تر به زمین می‌رسند. گازهای میان‌کهکشانی این فرایند را تغییر می‌دهند و باعث پراکندگی سیگنال می‌شوند. ملچیور می‌گوید این تغییر فرکانس را می‌توان در صدایی شنید که از گنبد کلیسا به سمت پایین فرود می‌آید.

در اجرای ۲۱ نوامبر، ۳۰ خواننده در میان حاضران می‌ایستند و به زبان فنلاندی به آسمان پاسخ می‌دهند. ملچیور نیز فوران‌ها را به‌صورت زنده با صفحه‌کلید اجرا خواهد کرد. ماسویی می‌گوید صداهای این فوران‌ها در فضای کلیسا مانند ضربه‌های طبل کوچک طنین‌انداز خواهند شد.

در این اثر، موسیقی فقط ابزاری هنری برای نمایش یک پدیده نجومی نیست. شنوندگان می‌توانند ویژگی‌های واقعی سیگنال‌هایی را تجربه کنند که میلیاردها سال در فضا سفر کرده‌اند تا به زمین برسند.