راز «آبشار خون» بعد از نیمقرن حل شد
بیش از یک قرن پس از کشف یکی از عجیبترین پدیدههای طبیعی جنوبگان، دانشمندان اکنون تصویر روشنتری از منشأ «آبشار خون» ارائه کردهاند؛ جریانی سرخرنگ که از دل یخچال طبیعی تیلور بیرون میزند و در میان پهنه سفید جنوبگان، ظاهری شبیه جاری شدن خون روی یخ دارد.
به گزارش خبرفوری، برخلاف تصورهای اولیه، رنگ این جریان نه حاصل وجود خون است و نه نتیجه فعالیت جلبکهای قرمز، بلکه از ترکیب پیچیدهای از فرآیندهای زمینشناسی، شیمیایی و زیستی ناشی میشود.
این پدیده نخستینبار در سال ۱۹۱۱ توسط زمینشناس استرالیایی توماس گریفیت تیلور مشاهده شد. در آن زمان، دانشمندان احتمال میدادند نوعی جلبک سرخرنگ عامل تغییر رنگ آب باشد؛ فرضیهای که سالها در محافل علمی مطرح بود. با پیشرفت ابزارهای پژوهشی و انجام بررسیهای دقیقتر، مشخص شد منشأ این رنگ به محیطی بسیار قدیمی در زیر یخچال بازمیگردد.
بیشتر بخوانید:
موشک ایلان ماسک به ماه برخورد کرد! | ناسا کروکی کشید
همکاری کفتربازها و دانشمندان برای درمان یک بیماری | کبوتری که ۴۰۰ میلیارد تومان فروخته شد
عربستانیها ۶۵۷۴ خودروی بیاموی را پس دادند!
بر اساس مطالعات جدید، در زیر یخچال تیلور دریاچهای شور و باستانی قرار دارد که میلیونها سال پیش، زمانی که سطح آب دریاها بالاتر بود، شکل گرفته است. با گسترش یخها، این پهنه آبی در زیر لایههای ضخیم یخ محبوس شد. شوری بسیار زیاد آب باعث شده است این دریاچه حتی در دماهای بسیار پایین نیز کاملاً یخ نزند و به شکل مایع باقی بماند.
آب این دریاچه سرشار از آهن محلول است. هنگامی که آب شور از طریق شکافها و کانالهای زیرزمینی به سطح یخچال میرسد، با اکسیژن موجود در هوا واکنش نشان میدهد. در نتیجه، آهن اکسید میشود و ترکیباتی شبیه زنگآهن شکل میگیرد. همین فرآیند شیمیایی، رنگ آب را به قرمز تیره تغییر میدهد و ظاهر خونمانند آبشار را پدید میآورد.
پژوهشگران میگویند میزان نمک این آب چندین برابر آب اقیانوسهاست؛ ویژگیای که به آن اجازه میدهد در سرمای شدید جنوبگان همچنان روان باقی بماند. اما شگفتی آبشار خون تنها به رنگ آن محدود نمیشود. دانشمندان در این محیط تاریک، سرد و کماکسیژن، نشانههایی از حیات میکروسکوپی نیز یافتهاند.
برخی باکتریهای ساکن این آب شور میتوانند بدون نور خورشید و حتی بدون دسترسی مستقیم به اکسیژن زنده بمانند. این میکروارگانیسمها انرژی مورد نیاز خود را از واکنشهای شیمیایی میان آهن، گوگرد و سایر مواد معدنی به دست میآورند. همین توانایی، آبشار خون را به آزمایشگاهی طبیعی برای مطالعه مرزهای حیات تبدیل کرده است.
اهمیت این کشف تنها به شناخت جنوبگان محدود نمیشود. دانشمندان معتقدند شرایط زیر یخچال تیلور میتواند با محیطهای زیرسطحی قمرهایی مانند اروپا، قمر مشتری، و انسلادوس، قمر زحل، شباهتهایی داشته باشد. در این اجرام آسمانی نیز احتمال وجود اقیانوسهای پنهان در زیر پوستههای یخی مطرح است. اگر میکروارگانیسمها در محیط خشن جنوبگان دوام میآورند، احتمال وجود شکلهایی از حیات در جهانهای یخی منظومه شمسی نیز جدیتر میشود.
پژوهشگران با استفاده از رادار نفوذکننده در یخ و مدلسازیهای سهبعدی، مسیر حرکت آب شور را شناسایی کردهاند. یافتهها نشان میدهد این آب از شبکهای پیچیده از ترکها و کانالهای زیرزمینی عبور میکند و پس از رسیدن به سطح و تماس با هوا، رنگ سرخ خود را به دست میآورد.
آبشار خون اکنون نهتنها یک شگفتی بصری، بلکه پنجرهای به گذشته زمین، سازوکارهای اقلیمی جنوبگان و امکان وجود حیات در محیطهای فرازمینی است؛ پدیدهای که همچنان دانشمندان را به یکی از دورافتادهترین مناطق سیاره میکشاند.
