دیپلماسی خط و نشان؛

محسن رضایی؛ چند دهه جنجال‌آفرینی مرد هزار نسخه، از کربلای۴ و نامه ۶۷ تا تنگه هرمز و شعام/ آقا‌محسن واقعاً به دنبال چیست و چرا هزینه‌های کلامی او تمام‌شدنی نیست؟

اظهارنظر تازه محسن رضایی درباره تنگه هرمز، هم‌زمان با مطرح شدن نام او برای دبیری شورای عالی امنیت ملی، دوباره پرونده‌ای قدیمی را باز کرده است؛ پرونده سیاستمداری که از جنگ و اقتصاد تا دیپلماسی، بار‌ها با مواضع جنجالی خبرساز شده و کارنامه‌ای مملو از تصمیم‌ها و اظهارات پرهزینه می‌دانند.

محسن رضایی؛ چند دهه جنجال‌آفرینی مرد هزار نسخه، از کربلای۴ و نامه ۶۷ تا تنگه هرمز و شعام/  آقا‌محسن واقعاً به دنبال چیست و چرا هزینه‌های کلامی او تمام‌شدنی نیست؟

 گویی سیاست ایران بدون محسن رضایی یک جنجال کلامی کم دارد. درست در روز‌هایی که دستگاه دیپلماسی کشور درگیر پیچیدگی‌های حساس منطقه‌ای و رایزنی‌های شکننده پیرامون پرونده‌های مهمی از جمله تفاهمات با عمان است، ناگهان آقا‌محسن با اظهار نظری تند و بی‌موقع ورود و تاکید کرد که «به هیچ وجه اجازه باز شدن کریدور دوم در تنگه هرمز را نمی‌دهیم»!

هم‌زمان با این دست‌انداز جدید، نام او به عنوان دبیر جدید شورای عالی امنیت ملی بعد از استعفای محمدباقر ذوالقدر مطرح شد؛ گویی ساختار حکمرانی در یک مدار بسته، مدام در حال چرخش پیرامون افرادی است که کارنامه اجرایی‌شان پیش‌تر نمره‌ای مردودی گرفته است.

این هم‌زمانی، بار دیگر این سوال کهنه را زنده می‌کند که آقا‌محسن واقعاً به دنبال چیست و چرا هزینه‌های کلامی او تمام‌شدنی نیست؟

از «کربلای ۴» تا «نامه ۶۷»؛ میراث یک فرمانده جنجالی

برای شناخت رویکرد محسن رضایی در اداره امور، باید به دهه ۶۰ بازگشت. وقتی که او سال‌ها فرماندهی کل سپاه پاسداران را در اختیار داشت، اما نگاهش به پدیده‌های پیچیده انسانی و نظامی، همواره با نوعی ساده‌انگاری و انتزاع همراه بود.

محسن رضایی: جنگ را به تنگه باب المندب خواهیم کشاند

روشن‌ترین نمونه این نگاه، توییت دی‌ماه ۱۳۹۷ او درباره عملیات کربلای ۴ بود. در حالی که هزاران خانواده ایرانی سال‌ها داغ شهدای غواص و گمنام این عملیات ناکام را بر سینه داشتند، رضایی در پیامی شوک‌آور گفت که «عملیات کربلای ۴ برای فریب دشمن انجام شد تا عملیات کربلای ۵ لو نرود».

این خطای فاحش در کلام و بی‌توجهی به تبعات روانی آن بر جامعه، حواشی سنگینی ایجاد کرد تا جایی که حتی همرزمان قدیمی‌اش مجبور به مداخله شدند تا واقعیت تلخ شکست یک عملیات افشا شده را از زیر سایه این توجیه خودساخته بیرون بکشند.

اما شاهکار تحلیلی رضایی در دوران جنگ، به تابستان ۱۳۶۷ و نامه معروف او به امام خمینی (ره) بازمی‌گردد. در شرایطی که کشور زیر سخت‌ترین فشار‌های اقتصادی و نظامی بود و مدیریت جنگ به تدبیر و واقعی‌نگری نیاز داشت، او نامه‌ای نوشت و در آن شرط ادامه جنگ را دستیابی به لیستی خیالی و ناشدنی از تجهیزات اعلام کرد؛ از جمله افزایش چندین برابری تیپ‌ها و لشکرها، خرید‌های عظیم هواپیمایی و حتی دستیابی به تسلیحات لیزری و هسته‌ای! این نامه که عملاً اعتراف به عدم توانایی در مدیریت جنگ با امکانات موجود کشور بود، نقش کاتالیزور را در پذیرش قطعنامه ۵۹۸ ایفا کرد.

رضایی به‌جای ارائه یک استراتژی میدانی بر اساس واقعیت‌های کشور، رؤیابافی‌هایی را روی کاغذ آورد که نتیجه‌اش بن‌بست کامل استراتژیک در آن مقطع بود.

طبیب خودخوانده با نسخه گروگان‌گیری و یارانه

پس از خروج از لباس نظامی و اخذ مدرک دکترای اقتصاد، آقا‌محسن لباس تئوریسین اقتصادی به تن کرد. او که سال‌ها خود را تنها نجات‌دهنده معیشت مردم و «طبیب اقتصاد ایران» می‌نامید، ایده‌هایی مطرح کرد که مرز‌های تحلیلی را جابه‌جا نمود.

محسن رضایی: ایران روزهای سیاهی را برای آمریکا رقم زده است

در یکی از جنجالی‌ترین مصاحبه‌های تلویزیونی‌اش در سال ۱۳۹۴، او برای حل مشکلات بانکی و کسر بودجه کشور نسخه‌ای عجیب پیچید: «اگر آمریکایی‌ها بخواهند به ایران چشم بد داشته باشند، در هفته اول حداقل ۱۰۰۰ آمریکایی را اسیر می‌گیریم و برای آزادی هر کدام چند میلیارد دلار می‌گیریم و مشکل اقتصادی کشور حل می‌شود!»؛ طرحی که به‌جای نشان دادن اقتدار، تصویر اقتصاد کشور را تا سطح یک کسب‌وکار عجیب تقلیل داد و هزینه دیپلماتیک سنگینی به دستگاه خارجی کشور تحمیل کرد.

شعار‌ها و وعده‌های او در دوره‌های مختلف انتخابات ریاست‌جمهوری نیز دست‌کم از ایده گروگان‌گیری نداشت. وعده تبدیل ریال ایران به معتبرترین پول منطقه پس از یورو و دلار، یا طرح پرداخت یارانه‌های چندصد هزار تومانی بدون معرفی هیچ منبع پایدار و کارشناسی، نمونه‌هایی بارز از پوپولیسم اقتصادی بود.

رضایی که مدام از برنامه ۱۰۰۰ صفحه‌ای خود برای اداره کشور سخن می‌گفت، هیچ‌گاه نخواست یا نتوانست توضیح دهد که این برنامه‌ها چگونه در بستر نرخ تورم بالای ۴۰ درصد، رشد نقدینگی و تحریم‌های ظالمانه قابلیت اجرا دارند.

شکست بزرگ در دولت سیزدهم

سال ۱۴۰۰ بالاخره رؤیای رضایی برای حضور در قوه مجریه محقق شد. با انتصاب او به عنوان معاون اقتصادی رئیس‌جمهور، دبیر شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا و رئیس ستاد اقتصادی دولت، همگان منتظر بودند تا مجری برنامه‌های هزار صفحه‌ای، ایده‌هایش را درد عالم واقع پیاده کند. اما دوره تصدی او در دولت سیزدهم به یکی از عجیب‌ترین فصول مدیریت اقتصادی کشور بدل شد. ناظران اقتصادی به سرعت دریافتند که حضور هم‌زمان او در کنار سایر چهره‌های اقتصادی دولت سیزدهم، تنها به «تعدد فرماندهی» و سردرگمی بازار انجامیده است.

مصاحبه‌ها و طرح‌های محسن رضایی درباره تغییر ساختار یارانه‌ها یا توزیع بنزین، بار‌ها و بار‌ها ظرف چند ساعت توسط وزرا یا معاون اول تکذیب شد. رضایی که سال‌ها ادعا می‌کرد مدیریت جبهه و جنگ می‌تواند اقتصاد را نجات دهد، در عمل چنان ناکام ماند که نهایتاً با استعفایی بی‌صدا، از ساختار اجرایی کنار گذاشته و به دبیرخانه‌ای تشریفاتی منتقل شد؛ تجربه‌ای تلخ که ثابت کرد میان تئوری‌های انتزاعی روی کاغذ تا واقعیت‌های سخت بازار، فاصله‌ای به عمق ناآگاهی وجود دارد.

دیپلماسی خط و نشان؛ ادبیاتی که هزینه‌ساز است

در حوزه سیاست خارجی و منطقه‌ای نیز رفتار محسن رضایی همیشه با «خطا‌های استراتژیک کلامی» گره خورده است. تهدید‌های مکرر و بی‌موقع به بستن تنگه هرمز، ادعای هدف قرار دادن ناو‌ها و نیرو‌های خارجی، و ورود ناگهانی به پرونده‌های حساس بین‌المللی، بار‌ها و بار‌ها اجماع‌های منطقه‌ای علیه کشور را تقویت کرده است. علاوه بر این، عملکرد او در جریان بررسی لوایح مرتبط با FATF در زمان دبیری مجمع تشخیص مصلحت نظام، نمونه دیگری از بلاتکلیفی و مدیریت کش‌دار وی بود.

رضایی با اتخاذ مواضع مبهم و سینوسی در قبال این لوایح حیاتی، فرصت‌های مهمی را برای شفافیت مالی و سیستم بانکی کشور به هدر داد و نشان داد که در اتخاذ تصمیم‌های سخت و کلان اقتصادی چقدر دچار تردید و ناپایداری است.

ژنرالی که هیچ‌گاه سیاست‌مدار نشد

بررسی بیش از سه دهه حضور محسن رضایی در سطوح عالی تصمیم‌گیری کشور نشان می‌دهد که او دچار یک پارانویای تئوریک و خودطبیب‌پنداری دائمی است. او همچنان در حاشیه‌ای امن ایستاده، برای تمام پرونده‌های ملی از جنگ و دیپلماسی تا اقتصاد و تنگه هرمز نسخه می‌پیچد و هرگز مسئولیت تبعات سخنان و تصمیمات خود را نپذیرفته است.

رضایی را می‌توان نماد برجسته ناکامی در ترجَمه ادبیات نظامی به زبان دیپلماسی و توسعه دانست؛ چهره‌ای که با وجود عقب‌نشینی‌های اجباری از صحنه اجرایی، همچنان شیفته دیده شدن و صادر کردن بیانیه‌ها و اظهارات هزینه‌ساز است. تا زمانی که این نگاه و ادبیات شاذ در ساختار سیاسی خریدار داشته باشد، باید منتظر ماند و دید که جنجال بعدی آقا‌محسن، در چه بزنگاه حساسی بر سر کشور فرود خواهد آمد.

منبع: رویداد۲۴
شبکه‌های اجتماعی
دیدگاهتان را بنویسید

نظرات شما - 28
  • ناشناس

    عالی شد

  • ناشناس

    حمید رسایی حسین شریعتمداری محسن رضایی ...اینها کسانی هستند که سنگی توی چاه می اندازند که ۱۰۰۰ دیپلمات عاقل نمی تونه بیرون بیاره
    همه دودش هم به چشم مردم میره

  • ناشناس

    کارنامه ی ایشان
    هیچ چیز مثبتی نداره برای منافع ملی البته
    این وضع موجود و نارضایتی گسترده
    حاصل زحمات ایشان و امثال ایشانه

    نظرات شما -
    • علی

      هشت سال در مقابل دینا ایستادیم که این اقا فرمانده ش بوده. کسی سراغ دارید که این توانایی رو داشته باشه نه فقط تو ایران تو کل دنیا؟ کسی پیدا می کنید که هشت سال جلوی دنیا بایسته؟ بعد اگه خوب نبود چرا رهبر وقت اقدامی نکرد؟ پس حتما خوب بوده دیگه. با لجن پراکنی یه نفر و یه روزنامه و یه مقاله توانایی کسی از بین نمی ره.

  • ناشناس

    میگم هنوز اون هزار تومانی را در جیب کتش دارد

  • Iraj

    چند سال پیش که ایشان ادعای دکترا با معدل بالا را داشت عده ای گفتند ،خوب شما اصلا کی دانشگاه رفتی؟! کدام دانشگاه رفتی؟! تألیف یا کتاب یا مقاله علمی کی منتشر کردی؟!این بنده خدا هم در پاسخ به تمام این سئوالات یک عکس دسته جمعی از کلاس منتشر کرد که بفرما این هم مدرک دانشگاهی،معلوم نبود کلاس درس بود یا کلاس آشپزی یا دوره آشنایی با کلید روشن کردن کامپیوتر(:

  • ناشناس

    در کشور ما خودرو داشتن فقط حق کسانی بود که پول و ثروت دارند اکنون که مشخص شده خودرو دست دوم میتوان با یکصد تا جند صد یورو دست دوم خرید میتوان بدون غارت و چپاول ندارها و مستضعفان قیمت خودرو +کرایه حمل +هزینه های حمل و نقل داخلی و انبار و غیره را بدون هزینه اضافی و غارت ندارها و مستضعفان قیمت مناسب برای انها تعیین نمود
    ممکن است اینکار سود نداشته باشد اجر خدا دارد که تاکنون در کشور بظاهر اسلامی ما هیچکس و هیچکجا نخواسته است

  • شهاب

    رضایی که خودش نمیتونه خودش رو انتصاب کنه ببین کی میخواد اینو معاون فکری خودش کنه.به کشتی شکن نکنید به کشتی بان و نا خدا باید تعجب کرد که رضایی را دیده بان کشتی میکنه در این دریای طوفانی.

  • ناشناس

    8 سال جنگ کافی نیست به این نتیجه برسید که ایشان فرد مناسبی نیست؟

  • ناشناس

    چقدر باید تاوان این شبه مردان سیاست و بدیم که هیچ نمره مثبتی در طول زندگی خود برای مردم نداشتند
    ترو خدا جمعشون کنین
    دیگه حوصله این ادمک های خودبین نداریم

  • ناشناس

    درود بر فرمانده شجاع ۸ سال دفاع مقدس در برابر تمامی ارتش های دنیا برادر محسن رضایی توجه داشته باشید در آن زمان سیم خاردار هم به ایران نمی فروختند ولی ایشان جنگ را بخوبی مدیریت نمودند

  • ایرانی

    در عملیات کربلای ۴ هزاران شهید دادیم صرفا به خاطر اشتباهات محسن رضایی و برخی فرماندهان. نکته هیچ وقت مسولان خصوصا فرماندهان به خاطر قصور و تخلف ....محاکمه ومجازات نمی،شوند و این داستان ادامه دارد

  • ناشناس

    دماقشو بنازم اصل دماقه لری این دماقه باقی چیزاش مثل لرها نیست

  • یوسف

    فقط یک فکری به حال مردم کنید گرانی و بی کاری و مشکلات اقتصادی خیلی مردم را اذیت می کند و واقعا اگر می دانید که شما دشمن زیاد دارید که نمی گذارند تا کار کنید به خاطر خدا کنار روید و بگذارید مردم کسانی را انتخاب کنند که بتوانند واقعا کار کنند به خدا زشت است بعد از گذشت چهل و هفت سال با آن همه وعده وعید کار مملکت به اینجا بکشد بی عدالتی ها گرانی ها اختلاف شدید طبقاتی نبود امنیت مناسب مشکلات فراوانی بهداشت و درمان وضعیت بسیار بد امور فرهنگی و بی اعتقادی جوانان و بی حجابی زنان واقعا چه کسی جواب گو است چرا بزرگان این کشور خدا را در نظر نمی گیرند

  • ناشناس

    برای کلام بی جا و دردسر ساز برای جامعه مجازات در نظر گرفت ، سنگین

  • ناشناس

    من که محسن رضایی رو قبوا ندارم و اکثر حرفات هم درسته ولی متن یه جوری نوشته شده نیفهمی رضایی نویسنده رو چزونده 😁😁😁

    نظرات شما -
    • ناشناس

      مشکل همینجاست اگر واقعیت را قبول کنید هم اون آقا میره یک گوشه زندگی می‌کنه هم شما دیگه لازم نمیشه نظر بدی

  • ناشناس

    تحلیل های اشتباه ایشان از افغانستان و عراق هنوز در حافظه مردم باقی مانده است ، یک حرف درست و حساب شده از او نشنیدیم ولی همواره تحلیل می کند و نتایجش را بارها دیده ایم . از مناطق کوهستانی افغانستان و فرار شوروی تا دژ ورود به بصره و عراق ..‌ همگی تخیلی و فاقد تفکر تحلیلی عمیق ؟!!!!

  • ناشناس

    حاکمیت کشور با توهمات این افراد در گرداب افتاده و متاسفانه حاکمان هم دنباله رو این افراد هستند

  • عماد

    بنظر شما چرا همچین فردی با این سابقه ، حاکمان دین را مجاب کرده که دبیری شورای امنیت ملی را به او بدهند ؟

  • ناشناس

    اکثر کسانی که در راس نظام بودند و هستند همینند. کدامشان تخصص کار خودش را داشته است؟

  • ناشناس

    وقتی ایشان درکانداتوری ریاست جمهوری میگوید من پول ایران رابه سومین پول قدرتمند تبدیل میکنم ومردم به اورای نمی دهند حالا بایداظهارنظرهای غیرمسئولان ایشان راهم تحمل کنیم بنده خداگفت بامعدل بیست اقتصاددان شده کسی توجه نکرد ....حیف

  • دکتربستان آبادی ت

    نویسنده این مقاله کیه فقط اسمش رع میخام حاج محسن شهید زنده است این توهین ها چیه

  • ناشناس

    پس از مدتها یک تحلیل دلچسب از خبر فوری، خوشمان آمد!!

  • ایرانی

    خیلی عجیب نیست
    جماعت واداده با تز بدیم بره مشخصه امثال برادر محسن که محکم پای آرمان های انقلاب اسلامی ایستاده رو تحمل نخواهد کرد...
    لعنت الله علی آمریکا
    #باید برخاست

  • ناشناس

    صدا و سیمای پایدارچی ها او را در عقیده و خط و خطوط خود دیده و حرف های هزینه اور برای کشور را از زبان او می زنند

  • ناشناس

    قبلا هم نوشتم ،جفایی ست اگر فکر کنیم بنیانگذار این حاکمیت با یک نامه به دفاعی هشت ساله خاتمه داده،ایشان در کنار مسئولین ،معتمدینی داشت که با چراغ خاموش اطلاعات واقعی جنگ را از انان دریافت میکرد ،

  • مهدی اینانلو

    اتفاقا محسن رضایی بهترین فرمانده میدان هست،این میدان فقط با افراد شجاع هست که پیروز میشود