آیا «دروازه آهنین» می‌تواند ایران را در تنگنا قرار دهد؟

سو شیائو‌هویی، کارشناس مسائل بین‌الملل و مفسر ویژه شبکه تلویزیونی سی‌سی‌تی‌وی (شبکه تلویزیونی مرکزی چین)، در این باره گفت که فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) از تشکیل «نیروی ویژه دروازه آهنین» خبر داده تا محاصره ایران را تشدید کند. مقام‌های ایرانی این اقدام را «صرفا بازی با الفاظ» خوانده‌اند، اما این واکنش ناشی از اعتماد به نفس کاذب نیست؛ واقعیت این است که با توجه به عوامل متعدد تاثیرگذار بر محاصره ترکیبی زمینی و دریایی آمریکا علیه ایران، تاثیرات این اقدام آمریکا واقعاً محدود است. واشنگتن نمی‌تواند در کوتاه‌مدت ایران را در حوزه اقتصادی در تنگنا قرار دهد.

اولا، «نیروی ویژه دروازه آهنین» یک نیروی بزرگ مستقر در اطراف ایران با توان عملیاتی واقعی نیست. این نیرو تنها حدود ۲۰ نفر عضو دارد و یک تیم هماهنگی اطلاعاتی از راه دور است که در ایالت فلوریدا مستقر است . چنین ساختاری به خودی خود توان عملیاتی محدودی دارد.

ثانیا، برای محاصره ایران، آمریکا نیازمند همکاری کشورهای همسایه است. آمریکا به عراق فشار آورده تا گذرگاه‌های مرزی با ایران را ببندد و بغداد در حال واکنش به این فشار است . کشورهای همسایه ایران قطعاً با فشار آمریکا مواجه‌اند، اما اولویت نخست هر کشوری، منافع خود از جمله حاکمیت خودش است.

همزمان، آمریکا محاصره دریایی ایران را در دریای عمان ادامه می‌دهد و اکنون بحث دریای خزر نیز مطرح شده است. اما در سال ۲۰۱۸، کشورهای ساحلی دریای خزر از جمله ایران کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای خزر را امضا کردند. این کنوانسیون به‌صراحت تصریح می‌کند که کشورهای غیرساحلی نمی‌توانند در منطقه دریای خزر نیرو مستقر کنند و کشورهای ساحلی نیز نمی‌توانند قلمرو خود را در اختیار طرف ثالثی قرار دهند که به منافع دیگر کشورهای منطقه آسیب می‌زند. این بدان معناست که قدرت‌های فرامنطقه‌ای در این حوزه نمی‌تواند دخالت گسترده و بدون ‌محدودیت داشته باشند.

درباره احتمال اقدام نظامی، سو شیائو‌هویی معتقد است که ایران، هوشیاری بالا در برابر احتمال آغاز دوباره عملیات نظامی آمریکا را حفظ کرده است. ایران حملات اخیرآمریکا در مقیاس کوچک را زیر نظر دارد و اگرچه این حملات محدود چندان خبرساز نشد، اما در واقع نوعی آزمون برای سنجش واکنش واقعی ایران محسوب می شود.

ایران نسبت به این موضوع واقف است که آمریکا در حال تجمع نیروهای نظامی است. از سوی دیگر، تهران بر این باور است که واشنگتن پس از ناکامی در نابودی اقتصادی ایران، ممکن است مسیرهای دیگری را انتخاب کند.

اکنون آمریکا به این نتیجه رسیده که در روند مذاکرات، واقعاً نمی‌تواند ایران را به پذیرش شروط خود وادار کند. این بدان معناست که احتمال ماجراجویی نظامی واشنگتن بیشتر شده است.